8 Οκτωβρίου 2018

Δημογραφικό ζήτημα, μια κρίση πιο επικίνδυνη από την οικονομική

Σοκ προκαλούν τα στοιχεία που δημοσίευσε η Ελληνική Στατιστική Αρχή για τις γεννήσεις και τους θανάτους στη χώρα μας το 2017, αποκαλύπτοντας πως η σχετική ψαλίδα ανοίγει διαρκώς εις βάρος των γεννήσεων, οδηγώντας στη συρρίκνωση του πληθυσμού και σε μια Ελλάδα γερασμένη και παρηκμασμένη. Το χειρότερο είναι πως πρόκειται για μια τάση που δύσκολα θα ανατραπεί, καθώς απαιτεί όχι αποσπασματικά μέτρα αλλά συνολικές παρεμβάσεις και ταχεία αλλαγή των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών.

Οι θάνατοι το 2017 ανήλθαν σε 124.501, αυξημένοι κατά 4,8% σε σχέση με το 2016, περισσότεροι κατά 35.948 των γεννήσεων, που έπεσαν στις 88.553 (μειωμένες επίσης κατά 4,7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος). 

Τρία αρνητικά ρεκόρ καταγράφονται πέρυσι: στον αριθμό των ετήσιων θανάτων, στον αριθμό των ετήσιων γεννήσεων, που για πρώτη φορά έπεσαν κάτω από τις 90.000, αλλά και στο αρνητικό ισοζύγιο, που ξεπερνά τις 35.000 άτομα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αρνητική διαφορά από το 2011, χρονιά που ξεκίνησαν οι θάνατοι να ξεπερνούν τις γεννήσεις στην Ελλάδα. Κάτι τέτοιο μεταπολεμικά είχε συμβεί μόνο μια φορά, το 2000 (με αρνητικό ισοζύγιο 1.896 άτομα), αλλά μετά ακολούθησαν χρόνια θετικού προσήμου, αν και μειωμένου.

Η έντονα αρνητική εικόνα συμπίπτει με την κορύφωση των συνεπειών της οικονομικής κρίσης και των σκληρών μέτρων λιτότητας, που έσπρωξαν πολλές οικογένειες στην Ελλάδα στο φάσμα της φτώχειας. 





«Η μείωση του αριθμού των γεννήσεων οφείλεται σε πολλούς παράγοντες
, όπως στην πτώση της γονιμότητας των γυναικών που έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες ή στη μείωση του απόλυτου αριθμού των γυναικών που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία. Πραγματοποιώντας πλήθος αναλύσεων, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η οικονομική κρίση ενίσχυσε τάσεις που είχαν εμφανιστεί και νωρίτερα», λέει στην «Καθημερινή» ο Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντής του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων (ΕΔΚΑ). 

Να σημειωθεί ότι σημαντική μείωση παρουσιάζει και ο αριθμός των γεννήσεων αλλοδαπών στην Ελλάδα τα χρόνια της κρίσης, προφανώς ως αποτέλεσμα αυτής.

Η φτώχεια και η οικονομική στενωπός, η ανεργία, η ανασφάλεια και η εργασιακή περιπλάνηση, καθώς και η μετανάστευση νέων ανθρώπων επιδεινώνουν το ήδη προβληματικό δημογραφικό ζήτημα.

«Πολλά ζευγάρια, υπό το βάρος των δυσμενών οικονομικών συνθηκών, αναβάλλουν την εγκυμοσύνη, εν αναμονή καλύτερων ημερών. Αυτό οδηγεί περισσότερες γυναίκες να προσπαθούν να κάνουν παιδί σε μεγαλύτερη ηλικία, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι γεννήσεις, καθώς η γονιμότητα μειώνεται με τα χρόνια», σημειώνει ο κ. Κοτζαμάνης. Την τάση αυτή υπογραμμίζουν τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: η μέση ηλικία κυοφορίας καταγράφει σταθερή αύξηση τα τελευταία χρόνια, από 30,5 έτη που ήταν το 2011 σε 31,4 το 2017. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι πέρυσι σε μία στις τέσσερις γεννήσεις η μητέρα ήταν ηλικίας 35 έως 39 ετών, όταν η αντίστοιχη αναλογία το 2007 ήταν μία στις έξι και το 1997 μία στις δέκα!

Οι εξελίξεις αυτές σε συνδυασμό με τα αρνητικά μεταναστευτικά ισοζύγια των τελευταίων ετών «οδήγησε μετά το 2010 αρχικά στην ανακοπή της αύξησης του πληθυσμού μας και εν συνεχεία στη μείωσή του, η οποία πιθανότατα θα συνεχισθεί μέχρι και το 2050», σημειώνει το ΕΔΚΑ. «Η μείωση αυτή συνοδεύεται από τη συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας και την αύξηση της μέσης ηλικίας του και θα οδηγήσει στο μέλλον και στη μείωση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού», συμπληρώνει. 

«Οι αρνητικές τάσεις στο δημογραφικό θα συνεχίσουν για δεκαετίες, καθώς ήδη οι γυναίκες που μπορούν να γεννήσουν είναι και θα είναι λιγότερες –αφού έχει μειωθεί ο αριθμός τους από τις χαμηλές γεννήσεις των προηγούμενων ετών–, ενώ οι θάνατοι θα αυξάνουν τα επόμενα χρόνια, καθώς οι γενιές που μεγαλώνουν ηλικιακά είναι πιο πολυπληθείς. Απαιτείται μεγάλη αύξηση της γονιμότητας, σε συνδυασμό με αναστροφή του βέλους της μετανάστευσης, για να υπάρξει ανακοπή της τάσης συρρίκνωσης και πιθανόν ανατροπή της», εξηγεί ο κ. Κοτζαμάνης. 

Τι θα μπορούσε να γίνει; «Χωρίς άρση της ασυμβατότητας μεταξύ εργασιακής και οικογενειακής ζωής δεν μπορεί να υπάρξει ανάκαμψη του δείκτη γονιμότητας. Επίσης, απαιτείται ισότητα μεταξύ των δύο φύλων, έτσι ώστε η γυναίκα να μη σηκώνει δυσβάστακτο βάρος. Ακόμα χρειάζονται υποδομές για την υποστήριξη του παιδιού και των οικογενειών, όπως για παράδειγμα παιδικοί σταθμοί. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για τη στήριξη του βιοτικού επιπέδου των οικογενειών, να μην οδηγεί μία γέννα σε οικονομική κατάρρευση. Αυτό απαιτεί ένα συνολικό κράτος πρόνοιας, δεν είναι απλώς θέμα να δώσεις ένα 500άρικο. Οικονομικές ενισχύσεις απαιτούνται, αλλά εντός ενός πλέγματος μέτρων», υπογραμμίζει ο κ. Κοτζαμάνης.

Πηγή: kathimerini.gr (απόσπασμα δημοσιεύματος)

Διαβάστε και αυτό: Βύρων Κοτζαμάνης: "Ο Πληθησμός της Ελλάδας στον ορίζοντα του 2050" στο demography-lab.prd.uth.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου