Η ελληνική ποίηση για την εργατική Πρωτομαγιά

Η ελληνική ποίηση έχει τιμήσει δεόντως την εργατική Πρωτομαγιά με στίχους γραμμένους από ποιητές πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους όχι μόνο ως προς την ηλικία και τη γενιά, αλλά και ως προς τη γλώσσα και την τεχνοτροπία. 

Αν κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και στις πρώτες δεκαετίες του 20ου, οι Έλληνες ποιητές βιάζονταν να εξισώσουν την Πρωτομαγιά με τον ερχομό της άνοιξης και με την ανθοφορία της φύσης, από το 1930 και ύστερα, και ιδίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι εικόνες και οι παραστάσεις τους τείνουν να αλλάξουν ριζικά και το εργατικό πνεύμα της Πρωτομαγιάς έρχεται να εγκατασταθεί με έμμεσο ή με άμεσο τρόπο στα ποιήματά τους. 

Ο Κώστας Βάρναλης εξυμνεί τη σημασία και το βάρος των εργατικών αγώνων, επαινεί την εντιμότητα του εργαζόμενου λαού και τονίζει τις θυσίες τους:

«Απ’ τα ιερά τους κόκκαλα,
πρώτη του Μάη και πάλι,
θα ξεπηδήσει ο καθαρμός κ’ η λεφτεριά του ανθρώπου».

Ο Γιάννης Ρίτσος (γεννήθηκε τὴν Πρωτομαγιὰ του 1909) θα αναδείξει στην πρώτη γραμμή τα παιδιά του λαού καθώς παλεύουν με το γυμνό τους σώμα και δίνουν τα πάντα για την αξία της ελευθερίας.

«Μέρα Μαγιού μού μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω,
άνοιξη, γιε, που αγάπαγες κι ανέβαινες απάνω. 

Στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης...»

Ο «Επιτάφιος» του Γιάννη Ρίτσου. Το ιστορικό

Ο Τάσος Λειβαδίτης μοιρολογεί τους αδικοχαμένους νεκρούς, κάνοντας λόγο για «Μεγάλη Παρασκευή των φτωχών» και για «βράδυ που θα έρθει με δώδεκα καρφιά». Μεγάλη Εβδομάδα, Ανάσταση, Πάσχα και εργατική Πρωτομαγιά βαδίζουν εδώ χέρι-χέρι.

Από τους νεότερους, σημερινούς ποιητές, ο Τόλης Νικηφόρου δεν διστάζει να αναφερθεί ευθέως στο νόημα της εργατικής γιορτής και της πρωτομαγιάτικης συγκέντρωσης, εξατομικεύοντάς το δεόντως: 

«Ωραία που ήταν η συγκέντρωση/ 

στην πιο μεγάλη μας πλατεία/ 

ωραία τα μάρμαρα/ 

ωραία τα μέγαρα/ 

ωραίο και το παλιό εργατικό μας κέντρο οι εργάτες είχαν ήδη φύγει/ 

να κάνουν την πρωτομαγιά στις γύρω εξοχές/ 

με τις γυναίκες, τα παιδιά και τα γεμάτα τους καλάθια/ 

απόμεινες εσύ/ 

απόμεινα εγώ/ 

να κοιτάμε ένα απορημένο λάβαρο/ 

και τα στολισμένα μπαλκόνια/ 

με τους βραχνούς ομιλητές».

Ακόμα και ποιητές των οποίων η πορεία ταυτίστηκε με καλλιτεχνικά κινήματα όπως ο υπερρεαλισμός, θα κλίνουν αίφνης το γόνυ στο αγωνιστικό ήθος της Πρωτομαγιάς. Θα γράψει ο Νίκος Γκάτσος: 

«Παράξενη Πρωτομαγιά, μ’ αγκάθια πλέκουν σήμερα στεφάνια, 

ηρθ’ ο καιρός του “ έχε γεια”, 

τι να την κάνεις πια την περηφάνια, 

Πρωτομαγιά με το σουγιά, χαράξαν το φεγγίτη 

και μια βραδιά σαν τα θεριά σε πήραν απ’ το σπίτι. 

Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά είδα το μπόγια να περνά και το φονιά 

γύρευα χρόνια μες στον κόσμο να τον βρω 

μα περπατούσε με το χάρο στο πλευρό». 

Όσο για τον πρόωρα χαμένο Γιάννη Βαρβέρη, θα πει με το λεπτά ειρωνικό του ύφος και την προκλητικά σατιρική του φλέβα: «Τ’ αφεντικά τις απεργίες αμείβουνε με υπερωρίες, εμείς κεφάτα τις δουλεύουμε».

Πηγή: Με στοιχεία από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σχετικές με την Πρωτομαγιά αναρτήσεις μας:
Η ιστορία της Πρωτομαγιάς όπως πραγματικά συνέβη
Εργατική Πρωτομαγιά: Πώς καθιερώθηκε ο ιστορικός εορτασμός
Η πρώτη ελληνική Πρωτομαγιά
Πρωτομαγιά: Πολιτικά γεγονότα που έχουν σημαδέψει την ημέρα
Πρωτομαγιά 1944: Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή.