Το ερώτηµα "τι µας οδηγεί;" ως πρόσωπα και ως συλλογικές οντότητες συµπυκνώνει, µέσα από τη φαινοµενική απλότητά του, όλο τον θεολογικό, φιλοσοφικό, τεχνολογικό, ιατροβιολογικό, κοινωνιολογικό, διεθνοπολιτικό και εντέλει ιστορικό προβληµατισµό. Θέτει µε ήπιο και ευγενικό ύφος αυτό καθαυτό το ζήτηµα της "ανθρώπινης κατάστασης" προφανώς στη σηµερινή εποχή, που συνήθως την ορίζουµε ως µετανεωτερική και, πιο περιγραφικά, µε διάφορους τρόπους: ως εποχή της τεχνητής νοηµοσύνης, της κλιµατικής κρίσης, της παγκόσµιας αστάθειας και αβεβαιότητας. (...)
Τι µας οδηγεί, συνεπώς; Το ένστικτο αυτοσυντήρησης και ο φόβος του θανάτου; Η σχέση µε τον Θεό, όπως τον αντιλαµβάνεται ο δυτικός άνθρωπος ως κληρονόµος της Christianitas, που περιλαµβάνει και την καθ’ ηµάς "δυτική Ανατολή", αλλά και ο µη δυτικός άνθρωπος, ανάλογα µε την παράδοση στην οποία ανήκει; Οι εκδοχές του φονταµενταλισµού, θρησκευτικού, εθνικιστικού και λαϊκιστικού; Η παγίδα του Θουκυδίδη µεταξύ των πυρηνικών δυνάµεων; Τοπικές και περιφερειακές συγκρούσεις που λόγω ασυµµετρίας αποκτούν διεθνείς, ακόµα και οικουµενικές διαστάσεις; Η περιέργεια, η καινοτοµία, η ροπή του ανθρώπινου µυαλού να υπερβεί τον εαυτό του και να κατασκευάσει µια γνωστική οντότητα στην οποία να παραδοθεί, αν και τη δηµιούργησε, αντιστρέφοντας τις θεολογικές και µυθολογικές αφηγήσεις αλλά και τις επιστηµονικές θεωρίες περί Δηµιουργίας;
Μήπως παρακολουθούµε ξανά µια υπνοβασία, που προσλαµβάνει πλέον πλανητικές διαστάσεις; Μια υπνοβασία που είναι ταυτόχρονα και ανθρωπολογική (γιατί υπονοµεύει όχι απλώς την αξία, αλλά τη φύση του ανθρώπου) και δυτική (γιατί η Δύση έχει την πρώτιστη ιστορική υποχρέωση να αντιδράσει) και τεχνολογική (γιατί η τεχνολογική εξέλιξη οφείλει να αυτοπροστατεύεται) και κοινωνική (γιατί θίγεται η κοινωνική συνοχή πρωτίστως στις ΗΠΑ και την Ε.Ε.) και πολιτική (γιατί υπονοµεύονται πρωτίστως οι φιλελεύθερες δηµοκρατίες). Αυτή είναι µια υπνοβασία κολοσσιαίων διαστάσεων, που δεν έχει σχέση µε τους Ευρωπαίους υπνοβάτες που οδηγήθηκαν στον Α' Π.Π. ή µε την ελληνική υπνοβασία που από τη Μικρασιατική Εκστρατεία βάδισε στη Μικρασιατική Καταστροφή.
Αν αυτό συµβαίνει, µας οδηγεί η δραµατική απουσία αίσθησης της Ιστορίας. Η αυτοκτονική υποτίµηση του κεκτηµένου που διαµορφώθηκε µετά τον Β' Π.Π. Η διακινδύνευση της ίδιας της ανθρώπινης κατάστασης, που δεν αλλάζει αλλά απονευρώνεται και παύει να στοχάζεται και να αντιδρά, παρότι θριαµβεύει επιστηµονικά και τεχνολογικά σε όλα τα πεδία. Η παράδοση της σχέσης του ανθρώπου µε την εσχατολογία στα χέρια λίγων εταιρικών οντοτήτων που κυριαρχούν στο πεδίο των νέων τεχνολογιών και ζουν τη µέθη της ακραίας αλαζονείας.
Οφείλουµε, συνεπώς, να επιστρέψουµε στα βασικά. Να µας οδηγεί η αντιληπτική ικανότητα και η ηθική ευαισθησία µε την οποία προικοδοτήθηκε ο άνθρωπος ως εικόνα Θεού και ως πρόσωπο. Η συνείδηση της Ιστορίας. Η υπεράσπιση του κεκτηµένου της δηµοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωµάτων και του κράτους δικαίου. Η υποχρέωσή µας να αντιδρούµε απέναντι στην ανάγκη και την τυχαιότητα, απέναντι στην ηττοπάθεια, τη µοιρολατρία, την αδράνεια και την ατονία σε όλα τα πεδία, στην ιδιωτική και τη δηµόσια σφαίρα, σε κάθε κλίµακα: τοπική, εθνική, ευρωπαϊκή, διεθνή. Η ευθύνη απέναντι στη δυνατότητα της ελεύθερης επιλογής, από την οποία δεν µπορούµε να παραιτηθούµε γιατί δεν έχουµε "εξουσία διαθέσεως".
Το ερώτηµα "τι µας οδηγεί;" µας φέρνει, συνεπώς, αντιµέτωπους µε την υποχρέωση αφύπνισης και αντίδρασης, ατοµικής και συλλογικής, απέναντι στο φαινόµενο της υπνοβασίας που υφέρπει κάτω από την επιφάνεια της ακατάσχετης κινητικότητας, του ορυµαγδού των καθηµερινών εξελίξεων, τεχνολογικών, πολιτικών, οικονοµικών, στρατιωτικών, των φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών. Κυρίως απέναντι στην αίσθηση του ετεροκαθορισµού ή της συνωµοσιολογίας που εµφανίζεται ως µοίρα και λειτουργεί ως άλλοθι.
*Ο Ευάγγελος Βενιζέλος είναι οµότιµος καθηγητής του Συνταγµατικού Δικαίου στη Νοµική Σχολή ΑΠΘ. Πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών. Πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.
Πηγή: Capital.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου