Γιατί μας λείπει η βιταμίνη του ηλίου;

Οι επιστήμονες το έχουν ονομάσει «μεσογειακό παράδοξο»: Ο πληθυσμός σε χώρες με μεγάλη ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα εμφανίζει έλλειψη (ο ένας στους τρεις) βιταμίνης D ή ανεπάρκεια (επίσης ο ένας στους τρεις). Πώς εξηγείται το φαινόμενο αυτό και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Από δημοσίευμα στην Καθημερινή:

Περίληψη: 

• Στην Ελλάδα, παρά τις περίπου 3.000 ώρες ετήσιας ηλιοφάνειας, ένας στους τρεις πολίτες εμφανίζει έλλειψη (31%-40%) ή ανεπάρκεια (33%-38%) βιταμίνης D, φαινόμενο γνωστό ως «μεσογειακό παράδοξο» που παρατηρείται και σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Κύπρος.
• Ο γαστρεντερολόγος Γιώργος Κοντιζάς εξηγεί ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο, η χρήση αντηλιακών και η κάλυψη του σώματος, καθώς και παράγοντες όπως η ηλικία και το χρώμα του δέρματος, μειώνουν σημαντικά τη σύνθεση της βιταμίνης D.
• Η καθηγήτρια Καλλιόπη Κώτσα του ΑΠΘ τονίζει τη ζωτική σημασία της βιταμίνης D για τον σκελετό, το ανοσοποιητικό, τον μεταβολισμό, τη νευροψυχική λειτουργία, καθώς και τη συσχέτιση χαμηλών επιπέδων της με παθήσεις όπως η υπέρταση, ο διαβήτης τύπου 2 και η κατάθλιψη.
• Για επαρκή επίπεδα, η Καλλιόπη Κώτσα προτείνει «έξυπνη» έκθεση στον ήλιο, εμπλουτισμένη διατροφή και στοχευμένα συμπληρώματα, ενώ ο Γιώργος Κοντιζάς τονίζει τους κινδύνους της υπερβολικής χορήγησης και την ανάγκη για άλλα θρεπτικά συστατικά και σωματική άσκηση.

Αποσπάσματα από το δημοσίευμα:

(...) Πληθυσμοί σε ηλιόλουστες μεσογειακές περιοχές, παρά την άφθονη ηλιοφάνεια, εμφανίζουν υψηλά ποσοστά έλλειψης βιταμίνης D, την οποία ο ανθρώπινος οργανισμός έχει την ικανότητα να συνθέτει μόνος του όταν το δέρμα εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία Β του ηλίου.

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; «Η απάντηση βρίσκεται στον σύγχρονο τρόπο ζωής. Ο άνθρωπος εξελίχθηκε περνώντας το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σε εξωτερικούς χώρους. Αντιθέτως, σήμερα εργαζόμαστε σε γραφεία, μετακινούμαστε με αυτοκίνητα, χρησιμοποιούμε ανελκυστήρες, περνάμε πολλές ώρες μπροστά σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα και επιστρέφουμε στο σπίτι χωρίς ουσιαστική έκθεση στον ήλιο. Το καλοκαίρι, όταν η υπεριώδης ακτινοβολία είναι ισχυρότερη, αποφεύγουμε τις ώρες με μεγαλύτερη ηλιοφάνεια λόγω της ζέστης, αναζητούμε σκιά, χρησιμοποιούμε αντηλιακά και φοράμε ρούχα που καλύπτουν μεγάλο μέρος του σώματος. Ολοι αυτοί οι παράγοντες μειώνουν σημαντικά την παραγωγή βιταμίνης D», σημειώνει ο γαστρεντερολόγος Γιώργος Κοντιζάς. 

Προσθέτει, πάντως, ότι η σύνθεση της βιταμίνης D εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. «Καθοριστικό ρόλο παίζουν η ώρα της ημέρας, η εποχή του έτους, το γεωγραφικό πλάτος, το υψόμετρο, η νέφωση, η ατμοσφαιρική ρύπανση και το χρώμα του δέρματος. Η μελανίνη λειτουργεί σαν φυσικό αντηλιακό. Ετσι, τα άτομα με πιο σκούρο δέρμα χρειάζονται μεγαλύτερη διάρκεια έκθεσης στον ήλιο για να συνθέσουν την ίδια ποσότητα βιταμίνης D σε σχέση με άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα. Σημαντικό ρόλο έχει και η ηλικία. Με την πάροδο των ετών μειώνεται σταδιακά η ικανότητα του δέρματος να συνθέτει βιταμίνη D. Ενας άνθρωπος ηλικίας 70 ετών μπορεί να παράγει λιγότερο από το ένα τέταρτο της ποσότητας που παράγει ένας νεαρός ενήλικος μετά την ίδια έκθεση στον ήλιο».

Η βιταμίνη D είναι ζωτικής σημασίας για τον οργανισμό. «Λειτουργεί περισσότερο ως ορμόνη και είναι πολύ σημαντική για τον σκελετό, το ανοσοποιητικό, τον μεταβολισμό, τον μυϊκό τόνο και τη νευροψυχική λειτουργία», υπογραμμίζει η Καλλιόπη Κώτσα, καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας – Διαβητολογίας στο Τμήμα Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (...)

Τι μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε ώστε να μην «ξεμείνουμε» από βιταμίνη D; Η καθηγήτρια Καλλιόπη Κώτσα συμβουλεύει να επιλέγουμε την «έξυπνη» έκθεση στον ήλιο. Στο μεσογειακό κλίμα, όπως εξηγεί, 10-15 λεπτά έκθεσης των 2/3 της επιφάνειας του σώματος, 3-4 φορές την εβδομάδα, κοντά στο μεσημέρι, βοηθούν σημαντικά τη σύνθεση βιταμίνης D. Επίσης, σε ό,τι αφορά τις διατροφικές επιλογές μας, προτείνει να εντάσσουμε συστηματικά λιπαρά ψάρια (π.χ. σαρδέλα, σκουμπρί, σολομό), αυγά και γαλακτοκομικά/δημητριακά εμπλουτισμένα με βιταμίνη D (...)

Πηγή: kathimerini.gr
Διαβάστε το ολόκληρο στο:
Γιατί μας λείπει η βιταμίνη του ηλίου; | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ