Από το Telegraph:
Νέα μελέτη αποκαλύπτει τις τρεις ηλικίες κατά τις οποίες η γνωστική έκπτωση γίνεται πιο εμφανής στους περισσότερους ανθρώπους. Mία φυσική εξέλιξη για τον εγκέφαλο που αρχίζει να κάνει την εμφάνισή της «διακριτικά» από τη δεκαετία των 40 και, στα μέσα της πέμπτης δεκαετίας, είναι απολύτως φυσιολογικό για πολλούς να ξεχνούν «απλά πράγματα», όπως το να μπαίνουν σε ένα δωμάτιο και να μη θυμούνται τον λόγο.
Και ενώ τα περιστασιακά κενά μνήμης στη μέση ηλικία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της γήρανσης, μια νέα μελέτη διαπίστωσε ότι υπάρχουν τρία «ορόσημα» κατά τα οποία η γνωστική έκπτωση γίνεται πιο εμφανής σε όλους μας στα 57, τα 70 και τα 78 – ηλικίες που συνδέονται με αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Οι μεγάλες «στροφές»
Μία κινεζική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Aging, μέτρησε στον εγκέφαλο τα επίπεδα 13 πρωτεϊνών που συνδέονται με την επιταχυνόμενη γήρανση του εγκεφάλου και τις νευροεκφυλιστικές νόσους. Αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι τα «σημεία καμπής» σχετίζονται με μεταβατικές περιόδους στη ζωή μας: από την πτώση των ορμονών στη μέση ηλικία έως τις συνέπειες της συνταξιοδότησης. Ο αντίκτυπος στον εγκέφαλό μας γίνεται εμφανής χρόνια αργότερα και μπορούμε να ελέγξουμε πολλούς από τους παράγοντες.
Η καθηγήτρια Μπάρμπαρα Σαχακιάν, από το Τμήμα Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, συν-συγγραφέας του βιβλίου Brain Boost, εξηγεί τη μελέτη με απλά λόγια: «Οι ηλικίες που καταγράφονται στη μελέτη είναι τα σημεία όπου αρχίζουμε να βλέπουμε σημαντικές αλλαγές στον εγκέφαλο. Στα 57 μας, η καμπή εξαρτάται από το πόσο καλά έχουμε διαχειριστεί τις σωματικές αλλαγές της μέσης ηλικίας και της εμμηνόπαυσης, στα 70 αφορά το πόσο έχουμε κρατήσει τον εγκέφαλό μας σε εγρήγορση πριν και μετά τη συνταξιοδότηση, και στα 78 σχετίζεται με τα επίπεδα των “γνωστικών αποθεμάτων” που έχουμε οικοδομήσει, προκαλώντας τον εαυτό μας να συνεχίσει να απασχολείται με δύσκολα πράγματα.
»Οπως ακριβώς διαχειριζόμαστε τη χοληστερίνη πολύ πριν προκαλέσει καρδιακή προσβολή, έτσι, αν υιοθετήσουμε αλλαγές στον τρόπο ζωής τουλάχιστον 10 χρόνια πριν από αυτές τις “στροφές” που περιγράφει η μελέτη, μπορούμε να αλλάξουμε το μέλλον μας. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα», σχολιάζει η Σαχακιάν.
Με λίγα λόγια, για την υγεία του εγκεφάλου μας χρειάζεται να δράσουμε άμεσα αλλά και να κάνουμε μακροπρόθεσμα σχέδια.
Γιατί ο εγκέφαλος γερνά απότομα στα 57
Στα 57 ο εγκέφαλος αρχίζει να συρρικνώνεται. Η διαδικασία αυτή ξεκινά ήδη από τα 30, αλλά σε αυτή την ηλικία η μείωση του όγκου του εγκεφάλου γίνεται πλέον σαφής, λόγω της μείωσης της λευκής ουσίας, του δικτύου των νευρικών ινών που επιτρέπει στις διάφορες περιοχές του εγκεφάλου να επικοινωνούν μεταξύ τους αποτελεσματικά. Με απλά λόγια, το «ευρυζωνικό» σας δίκτυο αρχίζει να επιβραδύνεται. Η φυσική αυτή φθορά επιδεινώνεται από την αύξηση βάρους στη μέση ηλικία, υποστηρίζει η γιατρός μακροζωίας Σαμπίν Ντονάι, με ειδίκευση στην υγεία του εγκεφάλου. (...)
Νέα μελέτη αποκαλύπτει τις τρεις ηλικίες κατά τις οποίες η γνωστική έκπτωση γίνεται πιο εμφανής στους περισσότερους ανθρώπους. Mία φυσική εξέλιξη για τον εγκέφαλο που αρχίζει να κάνει την εμφάνισή της «διακριτικά» από τη δεκαετία των 40 και, στα μέσα της πέμπτης δεκαετίας, είναι απολύτως φυσιολογικό για πολλούς να ξεχνούν «απλά πράγματα», όπως το να μπαίνουν σε ένα δωμάτιο και να μη θυμούνται τον λόγο.
Και ενώ τα περιστασιακά κενά μνήμης στη μέση ηλικία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της γήρανσης, μια νέα μελέτη διαπίστωσε ότι υπάρχουν τρία «ορόσημα» κατά τα οποία η γνωστική έκπτωση γίνεται πιο εμφανής σε όλους μας στα 57, τα 70 και τα 78 – ηλικίες που συνδέονται με αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Οι μεγάλες «στροφές»
Μία κινεζική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Aging, μέτρησε στον εγκέφαλο τα επίπεδα 13 πρωτεϊνών που συνδέονται με την επιταχυνόμενη γήρανση του εγκεφάλου και τις νευροεκφυλιστικές νόσους. Αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι τα «σημεία καμπής» σχετίζονται με μεταβατικές περιόδους στη ζωή μας: από την πτώση των ορμονών στη μέση ηλικία έως τις συνέπειες της συνταξιοδότησης. Ο αντίκτυπος στον εγκέφαλό μας γίνεται εμφανής χρόνια αργότερα και μπορούμε να ελέγξουμε πολλούς από τους παράγοντες.
Η καθηγήτρια Μπάρμπαρα Σαχακιάν, από το Τμήμα Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, συν-συγγραφέας του βιβλίου Brain Boost, εξηγεί τη μελέτη με απλά λόγια: «Οι ηλικίες που καταγράφονται στη μελέτη είναι τα σημεία όπου αρχίζουμε να βλέπουμε σημαντικές αλλαγές στον εγκέφαλο. Στα 57 μας, η καμπή εξαρτάται από το πόσο καλά έχουμε διαχειριστεί τις σωματικές αλλαγές της μέσης ηλικίας και της εμμηνόπαυσης, στα 70 αφορά το πόσο έχουμε κρατήσει τον εγκέφαλό μας σε εγρήγορση πριν και μετά τη συνταξιοδότηση, και στα 78 σχετίζεται με τα επίπεδα των “γνωστικών αποθεμάτων” που έχουμε οικοδομήσει, προκαλώντας τον εαυτό μας να συνεχίσει να απασχολείται με δύσκολα πράγματα.
»Οπως ακριβώς διαχειριζόμαστε τη χοληστερίνη πολύ πριν προκαλέσει καρδιακή προσβολή, έτσι, αν υιοθετήσουμε αλλαγές στον τρόπο ζωής τουλάχιστον 10 χρόνια πριν από αυτές τις “στροφές” που περιγράφει η μελέτη, μπορούμε να αλλάξουμε το μέλλον μας. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα», σχολιάζει η Σαχακιάν.
Με λίγα λόγια, για την υγεία του εγκεφάλου μας χρειάζεται να δράσουμε άμεσα αλλά και να κάνουμε μακροπρόθεσμα σχέδια.
Γιατί ο εγκέφαλος γερνά απότομα στα 57
Στα 57 ο εγκέφαλος αρχίζει να συρρικνώνεται. Η διαδικασία αυτή ξεκινά ήδη από τα 30, αλλά σε αυτή την ηλικία η μείωση του όγκου του εγκεφάλου γίνεται πλέον σαφής, λόγω της μείωσης της λευκής ουσίας, του δικτύου των νευρικών ινών που επιτρέπει στις διάφορες περιοχές του εγκεφάλου να επικοινωνούν μεταξύ τους αποτελεσματικά. Με απλά λόγια, το «ευρυζωνικό» σας δίκτυο αρχίζει να επιβραδύνεται. Η φυσική αυτή φθορά επιδεινώνεται από την αύξηση βάρους στη μέση ηλικία, υποστηρίζει η γιατρός μακροζωίας Σαμπίν Ντονάι, με ειδίκευση στην υγεία του εγκεφάλου. (...)
Τι μπορείτε να κάνετε: (...) Η δρ Σαχακιάν δίνει αυτή την απλή συμβουλή: «Ηρθε η ώρα να ξεκινήσετε την άσκηση και να παραμείνετε συνεπείς, καθώς αυτή έχει πολλά οφέλη, μεταξύ των οποίων η προστασία της οστικής πυκνότητας και η πρόληψη της κατάθλιψης. Τα δεδομένα δείχνουν ότι οποιαδήποτε άσκηση που ανεβάζει λίγο τον καρδιακό ρυθμό είναι προτιμότερη από την καθιστική ζωή».
Τι συμβαίνει στα 70 – Το «φαινόμενο της συνταξιοδότησης»
Στα 70 αρχίζουμε να βλέπουμε την πιο γνωστή από τις 13 πρωτεΐνες που συνδέονται με τη γνωστική έκπτωση, την tau, να συσσωρεύεται στον εγκέφαλο. Παρατηρείται λέπτυνση του φλοιού που οδηγεί σε μείωση των συνάψεων στις περιοχές που είναι υπεύθυνες για τη σκέψη και τη μάθηση. Επίσης παρατηρείται συρρίκνωση στους μετωπιαίους λοβούς και στον ιππόκαμπο, τις περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για τις πιο περίπλοκες γνωστικές λειτουργίες.
Η δεκαετία πριν από τα 70 είναι η περίοδος κατά την οποία αρχίζουμε πραγματικά να βλέπουμε τις νευρωνικές οδούς να φθίνουν ως αποτέλεσμα της μειωμένης πνευματικής διέγερσης. «Είναι το φαινόμενο της συνταξιοδότησης», λέει η δρ Σαχακιάν. «Γύρω στα 60, οι άνθρωποι τεμπελιάζουν λίγο, αποφεύγουν τις προκλήσεις και τις δυσκολίες και αρχίζουν να πορεύονται με βάση (μόνο) την εμπειρία». Αυτό είναι μια τρομερά κακή ιδέα. Οπως λέει η δρ Σαχακιάν, «υπάρχουν άφθονες επιστημονικές αποδείξεις που υποστηρίζουν τον αφορισμό “use it, or lose it”, “χρησιμοποίησέ το ή θα το χάσεις”».
Στα 70 αρχίζουμε να βλέπουμε την πιο γνωστή από τις 13 πρωτεΐνες που συνδέονται με τη γνωστική έκπτωση, την tau, να συσσωρεύεται στον εγκέφαλο. Παρατηρείται λέπτυνση του φλοιού που οδηγεί σε μείωση των συνάψεων στις περιοχές που είναι υπεύθυνες για τη σκέψη και τη μάθηση. Επίσης παρατηρείται συρρίκνωση στους μετωπιαίους λοβούς και στον ιππόκαμπο, τις περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για τις πιο περίπλοκες γνωστικές λειτουργίες.
Η δεκαετία πριν από τα 70 είναι η περίοδος κατά την οποία αρχίζουμε πραγματικά να βλέπουμε τις νευρωνικές οδούς να φθίνουν ως αποτέλεσμα της μειωμένης πνευματικής διέγερσης. «Είναι το φαινόμενο της συνταξιοδότησης», λέει η δρ Σαχακιάν. «Γύρω στα 60, οι άνθρωποι τεμπελιάζουν λίγο, αποφεύγουν τις προκλήσεις και τις δυσκολίες και αρχίζουν να πορεύονται με βάση (μόνο) την εμπειρία». Αυτό είναι μια τρομερά κακή ιδέα. Οπως λέει η δρ Σαχακιάν, «υπάρχουν άφθονες επιστημονικές αποδείξεις που υποστηρίζουν τον αφορισμό “use it, or lose it”, “χρησιμοποίησέ το ή θα το χάσεις”».
Τι μπορείτε να κάνετε: Η δρ Ντονάι λέει: «Επικεντρωθείτε σε δραστηριότητες που αναπτύσσουν τον εγκέφαλό σας, μη συνηθίσετε στην εύκολη επιλογή. Μην περιορίζεστε σε sudoku και σταυρόλεξα, προκαλέστε πραγματικά τον εγκέφαλό σας. Κάντε χορό, ξεκινήστε μια ξένη γλώσσα, παίξτε πινγκ πονγκ».
Τονίζει επίσης ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε τον πρώιμο έλεγχο για Αλτσχάιμερ και γνωστική έκπτωση. «Μπορούμε να εντοπίσουμε τις αλλαγές στις πρωτεΐνες 10 με 15 χρόνια πριν οι άνθρωποι εμφανίσουν συμπτώματα και οποιαδήποτε ένδειξη έκπτωσης. Ο τρόπος ζωής δεν μπορεί να αποτρέψει το πρόβλημα, αλλά όσο περισσότερο χρόνο έχετε μπροστά σας για να κάνετε αλλαγές και να χτίσετε γνωστικά αποθέματα, τόσο καλύτερο θα είναι το αποτέλεσμα». (...)
Τονίζει επίσης ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε τον πρώιμο έλεγχο για Αλτσχάιμερ και γνωστική έκπτωση. «Μπορούμε να εντοπίσουμε τις αλλαγές στις πρωτεΐνες 10 με 15 χρόνια πριν οι άνθρωποι εμφανίσουν συμπτώματα και οποιαδήποτε ένδειξη έκπτωσης. Ο τρόπος ζωής δεν μπορεί να αποτρέψει το πρόβλημα, αλλά όσο περισσότερο χρόνο έχετε μπροστά σας για να κάνετε αλλαγές και να χτίσετε γνωστικά αποθέματα, τόσο καλύτερο θα είναι το αποτέλεσμα». (...)
Η απότομη γήρανση στα 78. Αντλώντας από τα γνωστικά αποθέματα
Λίγο πριν τα 80, ο όγκος του εγκεφάλου μειώνεται ακόμη περισσότερο, όπως και η αιμάτωση προς τον εγκέφαλο. Παρατηρείται συσσώρευση πρωτεϊνών που συνδέονται με τη φλεγμονή και τα γνωστικά αποθέματα αρχίζουν να εξαντλούνται.
Λίγο πριν τα 80, ο όγκος του εγκεφάλου μειώνεται ακόμη περισσότερο, όπως και η αιμάτωση προς τον εγκέφαλο. Παρατηρείται συσσώρευση πρωτεϊνών που συνδέονται με τη φλεγμονή και τα γνωστικά αποθέματα αρχίζουν να εξαντλούνται.
Τι μπορείτε να κάνετε: «Ο δείκτης νοημοσύνης συνδέεται με γενετικά χαρακτηριστικά, αλλά η εκπαίδευση και η εκμάθηση νέων πραγμάτων είναι απολύτως υπό τον έλεγχό σας», λέει η δρ Σαχακιάν. «Οι προστατευτικές επιδράσεις του γνωστικού αποθέματος είναι ευρέως αναγνωρισμένες». Πολλαπλές μελέτες δείχνουν ότι όσοι από εμάς έχουμε αναπτύξει ένα βαθύτερο «απόθεμα» νευρωνικών συνδέσεων στο οποίο μπορούμε να στηριχθούμε, τα καταφέρνουμε καλύτερα, ακόμη και όταν ο εγκέφαλός μας έχει υποστεί φθορά λόγω ηλικιακής έκπτωσης.
Η δρ Ντονάι λέει ότι πρέπει να είμαστε συνεχώς «σε εγρήγορση για όλα όσα προκαλούν φλεγμονή. Αυτό σημαίνει να τρώμε σωστά, να γυμναζόμαστε, να χαλαρώνουμε και να αποφεύγουμε τη ζάχαρη και το υπερβολικό άγχος. Το χρόνιο στρες μειώνει τη διαθέσιμη ενέργεια για βασικές λειτουργίες επούλωσης και ανάπτυξης». (...)
Πηγές: Telegraph, kathimerini.gr
Η δρ Ντονάι λέει ότι πρέπει να είμαστε συνεχώς «σε εγρήγορση για όλα όσα προκαλούν φλεγμονή. Αυτό σημαίνει να τρώμε σωστά, να γυμναζόμαστε, να χαλαρώνουμε και να αποφεύγουμε τη ζάχαρη και το υπερβολικό άγχος. Το χρόνιο στρες μειώνει τη διαθέσιμη ενέργεια για βασικές λειτουργίες επούλωσης και ανάπτυξης». (...)
Πηγές: Telegraph, kathimerini.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου