Όπως σημειώνει: «Το πρόβλημα είναι ότι δεν αντιλαμβανόμαστε πως οι κοίτες των ποταμών και των ρεμάτων υπήρχαν, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά από εμάς. Επίσης δεν αντιλαμβανόμαστε ότι τα έργα τα οποία εμείς κατασκευάζουμε, εκτός του ότι μπορεί να είναι ανεπαρκή, δεν μπορούν να έχουν την ίδια αντοχή στον χρόνο με τους μηχανισμούς της φύσης.
Ένα απόσπασμα της συνέντευξς στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον Γιώργο Ψύλλια, του Καθηγητή Τεχνικής Γεωλογίας και Γεωτεχνικής Μηχανικής, Κωνσταντίνου Λουπασάκη, με αφορμή τις πρόσφατες καταστροφές από τις πλημμύρες στο ρέμα της Πικροδάφνης στον Άγιο Δημήτριο (Μπραχάμι), στη συνέχεια:
Ερ. Κύριε καθηγητά είδαμε τι συνέβη παραμονές των Χριστουγέννων από τις καταρρεύσεις των πρανών στο ρέμα της Πικροδάφνης. Τι ακριβώς έχει συμβεί στην περιοχή αυτή;
Στις θέσεις αυτές είτε δεν υπήρχαν τοιχία υποστήριξης, είτε υπήρχαν πρόχειρες κατασκευές που είχαν ανεγερθεί από τους περίοικους, με σκοπό την επέκταση των ιδιοκτησιών τους προς το ρέμα.
Επίσης, από τα video που έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο είδαμε ότι κατά τη διάρκεια της βροχόπτωσης είχαν εκδηλωθεί και έντονες επιφανειακές απορροές νερού από το οδικό δίκτυο προς τα πρανή του ρέματος. Από το γεγονός αυτό συμπεραίνεται ότι πέριξ του ρέματος δεν υπήρχε επαρκές δίκτυο αγωγών, εντός του οδικού δικτύου, για την απαγωγή των επιφανειακώς απορρεόντων υδάτων. Η υπογειοποίηση πολλών κλάδων του υδρογραφικού δικτύου και η αντικατάστασή τους από κλειστούς αγωγούς περιορισμένης διατομής αποδεικνύεται ότι είναι ανεπαρκής.
Συνεπώς η κακοκαιρία προκάλεσε αλλεπάλληλες αστοχίες καθώς τα πρανή επλήγησαν από υποσκαφές στη βάση τους, από το νερό που έρεε εντός της κοίτης, αλλά και από εκτεταμένες επιφανειακές διαβρώσεις, οι οποίες οφείλονταν στην απορροή νερού από το οδικό δίκτυο προς την κοίτη του ρέματος.
Ερ. Υπάρχουν άλλες περιοχές της Αττικής που κινδυνεύουν από κάτι αντίστοιχο και τι πρέπει να κάνουν οι δήμοι και η περιφέρεια για να προλάβουν παρόμοιες καταστάσεις;
Η στρατηγική που ακολουθείται στη χώρα μας αναφορικά με τη διαχείριση των ρεμάτων και των ποταμών είναι ιδιαίτερα επιθετική. Στην πράξη αντιμετωπίζουμε τις συγκεκριμένες μορφολογικές δομές ως «χαμένο» χώρο, τον οποίο πρέπει με κάποιο τρόπο να ανακτήσουμε και να εκμεταλλευτούμε. Παράλληλα, αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα της ύπαρξής τους, επιχειρούμε --παρέχοντας τον ελάχιστο δυνατό χώρο-- να τις μετατρέψουμε σε στείρους αγωγούς απαγωγής όμβριων υδάτων, συνήθως χωρίς καμία φυσική υπόσταση, δηλαδή χωρίς βλάστηση και πανίδα.
Συχνά βλέπουμε ρέματα και όχθες ποταμών καλυμμένα από άκρη σε άκρη με συρματοκιβώτια και τσιμεντένιες επενδύσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει και υλοποιεί όσα αναφέρονται ανωτέρω.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν αντιλαμβανόμαστε πως οι κοίτες των ποταμών και των ρεμάτων υπήρχαν, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά από εμάς. Επίσης δεν αντιλαμβανόμαστε ότι τα έργα τα οποία εμείς κατασκευάζουμε, εκτός του ότι μπορεί να είναι ανεπαρκή, δεν μπορούν να έχουν την ίδια ανοχή στον χρόνο με τους μηχανισμούς της φύσης.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι, όταν γεμίζουμε την κοίτη ενός ρέματος με συρματοκιβώτια πρακτικά κληροδοτούμε ένα πρόβλημα στις επόμενες γενιές. Τα συρματοκιβώτια, αν διατηρηθούν στη θέση τους και δεν παρασυρθούν από μια μελλοντική πλημμύρα, θα διαβρωθούν και θα πάψουν να έχουν λειτουργική αξία το πολύ σε 40-50 χρόνια, ενώ το ρέμα προφανώς και θα συνεχίσει να υπάρχει. Πρακτικά κληροδοτούμε στις επόμενες γενιές μια σειρά προβλημάτων που θα έχουν να κάνουν με την απομάκρυνση των κατασκευών μας και τον σχεδιασμό νέων έργων.
Συμπερασματικά θα πρέπει να δοθούν βιώσιμες και περιβαλλοντικά συμβατές λύσεις στην διαχείριση των ρεμάτων. Δηλαδή θα πρέπει να σεβαστούμε το χώρο που πρέπει να τους διαθέσουμε και να κατασκευάσουμε τα ελάχιστα απαραίτητα έργα με τρόπο και σε θέσεις που θα μπορέσουν να ενσωματωθούν με το φυσικό περιβάλλον και να είναι ανθεκτικά για το μεγαλύτερο δυνατό χρονικό διάστημα. Οι πρακτικές αυτές έχουν εδώ και δεκαετίες αρχίσει να εφαρμόζονται σε χώρες του αναπτυγμένου κόσμου. Όχι όμως και στην Ελλάδα. (...)
Απ. Τα πρανή του ρέματος, σε σημαντικά μήκη της κοίτης, δομούνται από μπάζα (ανθρωπογενείς αποθέσεις). Αυτό τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα σε αστοχίες, καθώς τα υλικά αυτά, λόγω της ανομοιογένειας και των υποδεέστερων μηχανικών χαρακτηριστικών τους, είναι εγγενώς ασταθή. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι όλα τα πρανή που αστόχησαν κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου φαινομένου πλημμύρας αποτελούνται από μπάζα.
Στις θέσεις αυτές είτε δεν υπήρχαν τοιχία υποστήριξης, είτε υπήρχαν πρόχειρες κατασκευές που είχαν ανεγερθεί από τους περίοικους, με σκοπό την επέκταση των ιδιοκτησιών τους προς το ρέμα.
Επίσης, από τα video που έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο είδαμε ότι κατά τη διάρκεια της βροχόπτωσης είχαν εκδηλωθεί και έντονες επιφανειακές απορροές νερού από το οδικό δίκτυο προς τα πρανή του ρέματος. Από το γεγονός αυτό συμπεραίνεται ότι πέριξ του ρέματος δεν υπήρχε επαρκές δίκτυο αγωγών, εντός του οδικού δικτύου, για την απαγωγή των επιφανειακώς απορρεόντων υδάτων. Η υπογειοποίηση πολλών κλάδων του υδρογραφικού δικτύου και η αντικατάστασή τους από κλειστούς αγωγούς περιορισμένης διατομής αποδεικνύεται ότι είναι ανεπαρκής.
Συνεπώς η κακοκαιρία προκάλεσε αλλεπάλληλες αστοχίες καθώς τα πρανή επλήγησαν από υποσκαφές στη βάση τους, από το νερό που έρεε εντός της κοίτης, αλλά και από εκτεταμένες επιφανειακές διαβρώσεις, οι οποίες οφείλονταν στην απορροή νερού από το οδικό δίκτυο προς την κοίτη του ρέματος.
Ερ. Υπάρχουν άλλες περιοχές της Αττικής που κινδυνεύουν από κάτι αντίστοιχο και τι πρέπει να κάνουν οι δήμοι και η περιφέρεια για να προλάβουν παρόμοιες καταστάσεις;
Η στρατηγική που ακολουθείται στη χώρα μας αναφορικά με τη διαχείριση των ρεμάτων και των ποταμών είναι ιδιαίτερα επιθετική. Στην πράξη αντιμετωπίζουμε τις συγκεκριμένες μορφολογικές δομές ως «χαμένο» χώρο, τον οποίο πρέπει με κάποιο τρόπο να ανακτήσουμε και να εκμεταλλευτούμε. Παράλληλα, αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα της ύπαρξής τους, επιχειρούμε --παρέχοντας τον ελάχιστο δυνατό χώρο-- να τις μετατρέψουμε σε στείρους αγωγούς απαγωγής όμβριων υδάτων, συνήθως χωρίς καμία φυσική υπόσταση, δηλαδή χωρίς βλάστηση και πανίδα.
Συχνά βλέπουμε ρέματα και όχθες ποταμών καλυμμένα από άκρη σε άκρη με συρματοκιβώτια και τσιμεντένιες επενδύσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει και υλοποιεί όσα αναφέρονται ανωτέρω.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν αντιλαμβανόμαστε πως οι κοίτες των ποταμών και των ρεμάτων υπήρχαν, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά από εμάς. Επίσης δεν αντιλαμβανόμαστε ότι τα έργα τα οποία εμείς κατασκευάζουμε, εκτός του ότι μπορεί να είναι ανεπαρκή, δεν μπορούν να έχουν την ίδια ανοχή στον χρόνο με τους μηχανισμούς της φύσης.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι, όταν γεμίζουμε την κοίτη ενός ρέματος με συρματοκιβώτια πρακτικά κληροδοτούμε ένα πρόβλημα στις επόμενες γενιές. Τα συρματοκιβώτια, αν διατηρηθούν στη θέση τους και δεν παρασυρθούν από μια μελλοντική πλημμύρα, θα διαβρωθούν και θα πάψουν να έχουν λειτουργική αξία το πολύ σε 40-50 χρόνια, ενώ το ρέμα προφανώς και θα συνεχίσει να υπάρχει. Πρακτικά κληροδοτούμε στις επόμενες γενιές μια σειρά προβλημάτων που θα έχουν να κάνουν με την απομάκρυνση των κατασκευών μας και τον σχεδιασμό νέων έργων.
Συμπερασματικά θα πρέπει να δοθούν βιώσιμες και περιβαλλοντικά συμβατές λύσεις στην διαχείριση των ρεμάτων. Δηλαδή θα πρέπει να σεβαστούμε το χώρο που πρέπει να τους διαθέσουμε και να κατασκευάσουμε τα ελάχιστα απαραίτητα έργα με τρόπο και σε θέσεις που θα μπορέσουν να ενσωματωθούν με το φυσικό περιβάλλον και να είναι ανθεκτικά για το μεγαλύτερο δυνατό χρονικό διάστημα. Οι πρακτικές αυτές έχουν εδώ και δεκαετίες αρχίσει να εφαρμόζονται σε χώρες του αναπτυγμένου κόσμου. Όχι όμως και στην Ελλάδα. (...)
Και ο καθηγητής καταλήγει λέγοντας: «Διαχρονικά βρισκόμαστε σε έναν αέναο κύκλο διεκδικήσεων από τη φύση χωρίς όμως να αντιλαμβανόμαστε τον πεπερασμένο χρόνο που μπορούν να έχουν τα έργα και οι παρεμβάσεις μας σε σχέση με τις δυνάμεις και την εμμονή των φυσικών διεργασιών».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου