20 Νοεμβρίου 2026

Sharenting: Όταν οι γονείς εκθέτουν τη ζωή των παιδιών στα social media

Sharenting, η συνήθεια των γονιών να δημοσιεύουν φωτογραφίες, βίντεο και πληροφορίες για τα παιδιά τους.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, που τιμάται στις 20 Νοεμβρίου.

Μια φωτογραφία από τα πρώτα γενέθλια, ένα βίντεο από τη σχολική γιορτή, ακόμη και ένα παιδικό ξέσπασμα που οι γονείς θεωρούν χαριτωμένο. Για πολλές οικογένειες, η καθημερινότητα των παιδιών έχει γίνει μέρος της διαδικτυακής τους παρουσίας - συχνά, μάλιστα, η ψηφιακή ιστορία ενός παιδιού αρχίζει να γράφεται πολύ πριν το ίδιο αποκτήσει λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το φαινόμενο ονομάζεται sharenting, από τον συνδυασμό των αγγλικών λέξεων sharing και parenting, και περιγράφει τη συνήθεια των γονιών να δημοσιεύουν φωτογραφίες, βίντεο και πληροφορίες για τα παιδιά τους. Πίσω από αυτή την πρακτική, που συνήθως ξεκινά από αγάπη, ανακύπτουν ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο την ασφάλεια στο διαδίκτυο, αλλά και την ίδια την ανάπτυξη του παιδιού.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, που τιμάται στις 20 Νοεμβρίου, το Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων απευθύνθηκε στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στον Συνήγορο του Παιδιού και στην ψυχολόγο MSc, PhD(c) - ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Βασιλείου, με ερωτήματα για τα δικαιώματα των παιδιών, τις συνέπειες της διαδικτυακής έκθεσης και τα όρια που πρέπει να θέτουν οι γονείς.

Το φαινόμενο απασχολεί ολοένα περισσότερο και τις ευρωπαϊκές Αρχές Προστασίας Δεδομένων. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναμένεται να είναι διαθέσιμη μέσα στο 2026 η ελληνική έκδοση του FantomApp, μιας δωρεάν εφαρμογής για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των νέων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που αναπτύχθηκε από τη γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL). Η εφαρμογή θα διατίθεται μέσω του App Store, του Google Play, αλλά και σε διαδικτυακή έκδοση. Το FantomApp απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και εφήβους και παρέχει πρακτικά εργαλεία για την προστασία της διαδικτυακής τους παρουσίας...

Τι ισχύει για τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών παιδιών στα social media από τους γονείς

Η ανάρτηση φωτογραφιών παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν απαγορεύεται γενικά και απόλυτα από την ελληνική νομοθεσία. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι γονείς μπορούν να δημοσιοποιούν χωρίς περιορισμούς κάθε πτυχή της ζωής τους.

Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ισαβέλλα Μονιούδη-Πικρού, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η εικόνα, η προσωπικότητα και η ιδιωτική ζωή αποτελούν δικαιώματα του ίδιου του παιδιού. Οι γονείς οφείλουν να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη ότι κάθε δημοσίευση συμβάλλει στη δημιουργία ενός διαδικτυακού αποτυπώματος που ενδέχεται να το ακολουθεί για χρόνια...

Ιδιαίτερα προβληματικές, σύμφωνα με την κα Μονιούδη-Πικρού, είναι οι περιπτώσεις στις οποίες δημοσιοποιούνται προσωπικές ή οικογενειακές στιγμές, πληροφορίες που επιτρέπουν τον εντοπισμό ενός παιδιού ή φωτογραφίες και βίντεο που ενδέχεται να το φέρουν σε δύσκολη θέση. Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν το παιδί μεγαλώνει και αρχίζει να διαμορφώνει τη δική του αντίληψη για την ιδιωτικότητα.

Ο Συνήγορος του Παιδιού επισημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να ζητούν τη συναίνεση του ανηλίκου, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, και να αποφεύγουν τη δημοσιοποίηση πληροφοριών όπως το σχολείο, η διεύθυνση κατοικίας, οι καθημερινές δραστηριότητες και ευαίσθητα στοιχεία για την υγεία του. Αν ένα παιδί διαφωνεί με μια ανάρτηση, μπορεί αρχικά να συζητήσει με τους γονείς του και να ζητήσει την αφαίρεσή της. Μπορεί επίσης, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, να απευθυνθεί στην πλατφόρμα όπου έχει δημοσιευτεί το περιεχόμενο ή να ζητήσει καθοδήγηση από τον Συνήγορο του Παιδιού. (...)

Οι ψυχολογικές συνέπειες της διαδικτυακής έκθεσης

Η συστηματική έκθεση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επηρεάσει και την ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη, με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με την ηλικία τους.

Η ψυχολόγος Γεωργία Βασιλείου εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι μια περιστασιακή φωτογραφία για φίλους και συγγενείς δεν βλάπτει από μόνη της ένα παιδί. Όταν όμως η ζωή του γίνεται συστηματικά δημόσια, μπορεί να επηρεαστεί ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνει να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του.

«Στα πρώτα χρόνια το παιδί γνωρίζει τον εαυτό του μέσα από το βλέμμα των γονιών του. Ο Βρετανός παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott έλεγε ότι το πρόσωπο της μητέρας είναι ο πρώτος καθρέφτης του μωρού. Όταν αυτό το πρόσωπο το κοιτάζει με τρυφερότητα, το παιδί μαθαίνει ότι αγαπιέται όπως είναι». Μέσα από αυτή τη σχέση, συνεχίζει η ψυχολόγος, το παιδί μαθαίνει σταδιακά να διαχειρίζεται και τα δύσκολα συναισθήματά του. «Αν σε τέτοιες στιγμές βρίσκει συχνά μπροστά του μια κάμερα, χάνει κάτι από αυτή την εμπειρία. Μπορεί να νιώσει ότι ο πόνος του έγινε θέαμα και να του μείνει ντροπή».

Στη σχολική ηλικία οι επιπτώσεις μπορεί να πάρουν διαφορετική μορφή, καθώς το παιδί αρχίζει να αντιλαμβάνεται τι αρέσει στους άλλους και πώς μπορεί να κερδίσει την επιδοκιμασία τους. «Η φράση “άλλη μια φορά να το τραβήξω, και μετά θα πάρεις αυτό που θέλεις” ακούγεται σε πολλά σπίτια. Μέσα από αυτήν το παιδί μαθαίνει ότι η επιβράβευση έρχεται όταν παίζει καλά τον ρόλο του». Σύμφωνα με την κα Βασιλείου, η αυτοεκτίμηση του παιδιού μπορεί έτσι να αρχίσει να εξαρτάται από εξωτερικές αντιδράσεις, όπως τα likes και τα σχόλια, ενώ ο αυθορμητισμός του να περιορίζεται.

Στην εφηβεία το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο. Ο έφηβος προσπαθεί να δημιουργήσει τη δική του εικόνα, αλλά μπορεί να ανακαλύπτει ότι ένα σημαντικό μέρος της παιδικής του ηλικίας έχει ήδη δημοσιοποιηθεί από άλλους.

Γιατί οι γονείς μοιράζονται δημόσια τη ζωή των παιδιών τους

Οι γονείς δημοσιεύουν φωτογραφίες των παιδιών τους συνήθως από αγάπη και περηφάνια, αλλά, σύμφωνα με τη Γεωργία Βασιλείου, η ανάγκη αυτή μπορεί να συνδέεται και με την επιθυμία τους για αναγνώριση και θαυμασμό. Η ψυχολόγος παραπέμπει στον «πατέρα της ψυχανάλυσης» Σίγκμουντ Φρόιντ, ο οποίος είχε περιγράψει πώς μέσα από την αγάπη για τα παιδιά αναβιώνουν συχνά οι παιδικές ανάγκες των ίδιων των γονιών να θαυμάζονται, αλλά και η επιθυμία να πραγματοποιήσουν τα παιδιά όνειρα που εκείνοι δεν κατάφεραν να εκπληρώσουν. «Στα social media αυτή η ανάγκη βρίσκει μεγάλη σκηνή. Το παιδί μπορεί τότε να γίνει, χωρίς να το θέλει κανείς, κάτι σαν βιτρίνα του γονιού, η απόδειξη ότι τα πάει καλά». Όπως εξηγεί η κα Βασιλείου, ακόμη και φωτογραφίες που φαινομενικά παρουσιάζουν τη σχέση του γονιού με το παιδί μπορεί στην πραγματικότητα να αφηγούνται περισσότερο την ιστορία του ίδιου του ενήλικα.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με την ψυχολόγο, δεν είναι ότι οι γονείς έχουν αυτές τις ανάγκες. Είναι ότι τα παιδιά μπορεί να τις αντιλαμβάνονται και να αισθάνονται ότι πρέπει να ανταποκριθούν σε αυτές. «Όλες αυτές οι ανάγκες είναι βαθιά ανθρώπινες και αξίζουν κατανόηση. Τα παιδιά όμως τις διαισθάνονται και συχνά αναλαμβάνουν, χωρίς να το καταλάβουν, το βάρος να τις καλύπτουν». Και όπως επισημαίνει, ενώ ένα παιδί μπορεί ήδη να κουβαλά τις προσδοκίες της οικογένειάς του, στα social media καλείται συχνά να κουβαλήσει και την ιστορία που η οικογένεια επιθυμεί να αφηγηθεί για τον εαυτό της. Γι’ αυτό και καταλήγει: «Ένα παιδί χρειάζεται πάνω απ' όλα το βλέμμα του γονιού του, τη στιγμή που ζουν κάτι μαζί, χωρίς οθόνη ανάμεσα».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου