(...) Σύμφωνα με το Sleep Foundation, ένας ενήλικας από 26 έως 65 ετών χρειάζεται κατά μέσο όρο ύπνο επτά έως εννέα ώρες ημερησίως, με κατώτατο τις έξι και ανώτατο τις δέκα ώρες. Μετά τα 65, όμως, οι απαραίτητες ώρες περιορίζονται σε επτά ή οκτώ, με κατώτατο τις έξι και ανώτατο τις εννέα ώρες. «Το ζητούμενο είναι αν ο άνθρωπος βιώνει δυσάρεστα τις λιγότερες ώρες ύπνου και αν ξυπνώντας είναι ξεκούραστος και ευδιάθετος», σημειώνει η Ευρυδίκη Κραββαρίτη, επίκουρη καθηγήτρια Γηριατρικής στην Ιατρική του ΕΚΠΑ.
Υπάρχουν πολλά είδη αϋπνίας –το να καθυστερήσω να κοιμηθώ, το να ξυπνήσω πολύ νωρίτερα από το ξυπνητήρι ή το να κάνω διακοπτόμενο ύπνο– τα οποία αποτελούν όλα μαζί μια μεγάλη κατηγορία, που βρίσκεται ανάμεσα στις 84 διαταραχές ύπνου που αναγνώρισε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το 2023.
«Η καθημερινότητα των ανθρώπων, ειδικά μετά τη συνταξιοδότηση, αλλάζει άρδην», υπενθυμίζει η Αναστασία Αμφιλοχίου, υπνίατρος και διευθύντρια της Μονάδας Ύπνου στο Σισμανόγλειο και στο Ιασώ. Τη γεμάτη ημέρα διαδέχεται συχνά μια καθημερινότητα σχεδόν κενή, με μοναδική πολλές φορές παρέα την τηλεόραση. «Πολλοί ξυπνούν νωρίτερα, επειδή έχουν κοιμηθεί νωρίτερα ή έχουν λαγοκοιμηθεί και το απόγευμα στον καναπέ τους», περιγράφει. «Είναι, επομένως, λογικό ότι τους αρκούν οι έξι ώρες βραδινού ύπνου, ο οποίος ενδέχεται να ξεκινά στις 10 μ.μ.».
Χωρίς επίγνωση των παραπάνω, πολλοί περνούν το κατώφλι των γιατρών με αίτημα να τους βρει λύση για την –κατά την άποψή τους– «αϋπνία», συγκρίνοντας τις ώρες και την ποιότητα του ύπνου που είχαν ως «τριαντάρηδες» εργαζόμενοι. «Η διαδικασία του ύπνου θυμίζει μια υποχρεωτική αναβάθμιση του λογισμικού του κινητού μας κατά τη διάρκεια της νύχτας, την οποία χρειάζονται ακόμα και τα ζώα με πολύ μικρό εγκέφαλο, καθώς πρέπει να τακτοποιήσουν όλες τις βιωμένες εμπειρίες της ημέρας που πέρασε», εξηγεί και ο Παύλος Σακκάς, νευρολόγος, ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο ΕΚΠΑ και ένας εκ των ψυχιάτρων που οργάνωσαν τη δεκαετία του ’80 το πρώτο Εργαστήριο Ύπνου στην Ελλάδα.
«Πολλές φορές οι νευρολογικές παθήσεις, όπως το Πάρκινσον και το Αλτσχάιμερ, συνδυάζονται με διαταραχές του ύπνου και ιδιαίτερα με το σύνδρομο υπνικής άπνοιας», εξηγεί η κ. Αμφιλοχίου... Η άνοια μπορεί να προκαλέσει αντιστροφή του βιορυθμού, δηλαδή του κιρκάδιου ρυθμού, με συνέπεια ο ασθενής να κοιμάται την ημέρα και να είναι ξύπνιος τη νύχτα. (...)
«Η καθημερινότητα των ανθρώπων, ειδικά μετά τη συνταξιοδότηση, αλλάζει άρδην», υπενθυμίζει η Αναστασία Αμφιλοχίου, υπνίατρος και διευθύντρια της Μονάδας Ύπνου στο Σισμανόγλειο και στο Ιασώ. Τη γεμάτη ημέρα διαδέχεται συχνά μια καθημερινότητα σχεδόν κενή, με μοναδική πολλές φορές παρέα την τηλεόραση. «Πολλοί ξυπνούν νωρίτερα, επειδή έχουν κοιμηθεί νωρίτερα ή έχουν λαγοκοιμηθεί και το απόγευμα στον καναπέ τους», περιγράφει. «Είναι, επομένως, λογικό ότι τους αρκούν οι έξι ώρες βραδινού ύπνου, ο οποίος ενδέχεται να ξεκινά στις 10 μ.μ.».
Χωρίς επίγνωση των παραπάνω, πολλοί περνούν το κατώφλι των γιατρών με αίτημα να τους βρει λύση για την –κατά την άποψή τους– «αϋπνία», συγκρίνοντας τις ώρες και την ποιότητα του ύπνου που είχαν ως «τριαντάρηδες» εργαζόμενοι. «Η διαδικασία του ύπνου θυμίζει μια υποχρεωτική αναβάθμιση του λογισμικού του κινητού μας κατά τη διάρκεια της νύχτας, την οποία χρειάζονται ακόμα και τα ζώα με πολύ μικρό εγκέφαλο, καθώς πρέπει να τακτοποιήσουν όλες τις βιωμένες εμπειρίες της ημέρας που πέρασε», εξηγεί και ο Παύλος Σακκάς, νευρολόγος, ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο ΕΚΠΑ και ένας εκ των ψυχιάτρων που οργάνωσαν τη δεκαετία του ’80 το πρώτο Εργαστήριο Ύπνου στην Ελλάδα.
«Ο ύπνος, συνεπώς, δεν έρχεται για να ικανοποιήσει την ανάγκη για σωματική ξεκούραση, αλλά πρωτίστως για να “αποσυνδέσει” τον εγκέφαλό μας και να ταξινομήσει τα νέα, ημερήσια, δεδομένα, ώστε να εξασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία του· όσο, όμως, μεγαλώνουμε απαιτούνται λιγότερες ώρες ύπνου, γιατί είναι λιγότερες οι νέες παραστάσεις και ως εκ τούτου η ανάγκη για αρχειοθέτηση», συμπληρώνει ο ίδιος.
«Παροτρύνουμε, λοιπόν, τους μεγαλύτερους να αλλάξουν ρουτίνα, να προσθέσουν δραστηριότητες μέσα στην ημέρα, ώστε να μην καταλήγουν μπροστά στην τηλεόραση. Επίσης, τους συμβουλεύουμε να ελέγξουν τον ύπνο κάτα τη διάρκεια της ημέρας και να τον περιορίσουν σε μια μεσημεριανή σιέστα», εξηγεί η Αναστασία Αμφιλοχίου...
«Παροτρύνουμε, λοιπόν, τους μεγαλύτερους να αλλάξουν ρουτίνα, να προσθέσουν δραστηριότητες μέσα στην ημέρα, ώστε να μην καταλήγουν μπροστά στην τηλεόραση. Επίσης, τους συμβουλεύουμε να ελέγξουν τον ύπνο κάτα τη διάρκεια της ημέρας και να τον περιορίσουν σε μια μεσημεριανή σιέστα», εξηγεί η Αναστασία Αμφιλοχίου...
Όπως οι ίδιοι εξηγούν στους γιατρούς, δεν είναι τόσο η ποσότητα, αλλά η ποιότητα του ύπνου τους που συν τω χρόνω εκπίπτει. «Έχουν πολύ πιο συχνές αφυπνίσεις, με αποτέλεσμα να μην προλαβαίνουν να βυθιστούν στο στάδιο του ύπνου που ξεκουράζει πραγματικά», εξηγεί η Αναστασία Αμφιλοχίου. Οι αιτίες που μπορεί να τους κάνουν να «πετάγονται» από το κρεβάτι τους είναι πολλές. «Συχνά ταλαιπωρούνται από μυοσκελετικά προβλήματα, χρόνιους πόνους ή οστεοαρθρίτιδα, με συνέπεια όταν θέλουν να γυρίσουν πλευρό, να ξυπνούν από τον πόνο», περιγράφει η υπνίατρος. Εν προκειμένω, ένας φυσικοθεραπευτής μπορεί να συνεισφέρει τα μέγιστα για να κατορθώσουν να κοιμηθούν χωρίς ενοχλήσεις.
«Πολλά επίσης φάρμακα, όπως για παράδειγμα τα αντιυπερτασικά, είναι και διουρητικά, και δεδομένου ότι λαμβάνονται το βράδυ, πριν από την κατάκλιση, τους αναγκάζουν να σηκώνονται για να πάνε στην τουαλέτα· είναι, μάλιστα, μια πληροφορία που τους διαφεύγει και έτσι ανησυχούν, ενώ η ερμηνεία είναι αυτονόητη». Φυσικά, στους άνδρες παρατηρείται και η δυσλειτουργία του προστάτη, που οδηγεί σε συχνουρία και στη διάρκεια της νύχτας...
«Οι περισσότεροι ασθενείς μου που παραπονιούνται για αϋπνία, δεν κοιμούνται καλά λόγω κακής ψυχολογικής κατάστασης», παρατηρεί η Ευρυδίκη Κραββαρίτη. Η κατάθλιψη, η ανία, το άγχος για το μέλλον, οι πολλαπλές οικογενειακές και οικονομικές έγνοιες αρκούν για να κρατήσουν ξύπνιους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας· γι’ αυτό, εξάλλου, έχει καθιερωθεί ο όρος «αϋπνία της κατάθλιψης». «Όταν πιθανολογούμε ότι η βαθύτερη αιτία είναι η κατάθλιψη, παραπέμπουμε τον ασθενή στον ψυχίατρο», τονίζει η κ. Αμφιλοχίου. Η σύσταση δεν βρίσκει πάντοτε ευήκοα ώτα. «Όλοι ζητούν ένα μαγικό χάπι που θα τους κάνει να κοιμούνται βαθιά και ξέγνοιαστα», προσθέτει από την πλευρά της η κ. Κραββαρίτη.
«Όμως τα υπναγωγά φάρμακα, με βασική ουσία τις βενζοδιαζεπίνες, είναι κατασταλτικά υπνωτικά που προκαλούν εθισμό», εξηγεί η ίδια, «πράγμα που σημαίνει όχι μόνο ότι σύντομα δεν θα μπορούν να κοιμούνται χωρίς αυτά, αλλά και ότι ο οργανισμός τους θα χρειάζεται συνεχώς μεγαλύτερη δόση». Οι παρενέργειες, ωστόσο, από την καθημερινή λήψη βενζοδιαζεπινών είναι πολλές και σοβαρές. «Μείωση των αντανακλαστικών, δυσλειτουργία μνήμης, κατάπτωση πνευματικών δεξιοτήτων», προσθέτει...
«Όμως τα υπναγωγά φάρμακα, με βασική ουσία τις βενζοδιαζεπίνες, είναι κατασταλτικά υπνωτικά που προκαλούν εθισμό», εξηγεί η ίδια, «πράγμα που σημαίνει όχι μόνο ότι σύντομα δεν θα μπορούν να κοιμούνται χωρίς αυτά, αλλά και ότι ο οργανισμός τους θα χρειάζεται συνεχώς μεγαλύτερη δόση». Οι παρενέργειες, ωστόσο, από την καθημερινή λήψη βενζοδιαζεπινών είναι πολλές και σοβαρές. «Μείωση των αντανακλαστικών, δυσλειτουργία μνήμης, κατάπτωση πνευματικών δεξιοτήτων», προσθέτει...
«Πολλές φορές οι νευρολογικές παθήσεις, όπως το Πάρκινσον και το Αλτσχάιμερ, συνδυάζονται με διαταραχές του ύπνου και ιδιαίτερα με το σύνδρομο υπνικής άπνοιας», εξηγεί η κ. Αμφιλοχίου... Η άνοια μπορεί να προκαλέσει αντιστροφή του βιορυθμού, δηλαδή του κιρκάδιου ρυθμού, με συνέπεια ο ασθενής να κοιμάται την ημέρα και να είναι ξύπνιος τη νύχτα. (...)
Πόσες ώρες πρέπει να κοιμόμαστε σε κάθε ηλικία
0-3 μηνών ― 14 έως 17 ώρες
Τις πρώτες εβδομάδες της ζωής ο ύπνος κυριολεκτικά «τρέφει τα μωρά».
4-11 μηνών ― 12 έως 15 ώρες
Μέχρι να σβήσουν τα πρώτα τους κεράκια, τα βρέφη καλό είναι να κοιμούνται στη διάρκεια του 24ώρου, σπαστά, τουλάχιστον τις μισές ώρες.
3-5 ετών ― 10 έως 13 ώρες
Ο συνιστώμενος ύπνος περιορίζεται κατά δύο ώρες στην προσχολική ηλικία, όταν τα παιδιά αρχίζουν να έχουν περισσότερες δραστηριότητες.
6-13 ετών ― 9 έως 11 ώρες
Στα χρόνια του Δημοτικού, ο καλός ύπνος είναι απαραίτητο εφόδιο για να μπορέσουν τα παιδιά να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες απαιτήσεις του προγράμματός τους.
14-17 ετών ― 8 έως 10 ώρες
Οι έφηβοι αμελούν τον ύπνο και ξενυχτούν συστηματικά, όμως και εκείνοι χρειάζονται περισσότερες ώρες ύπνου από έναν ενήλικα.
18-64 ετών ― 7 έως 9 ώρες
Στα πιο παραγωγικά χρόνια της ζωής μας καλό είναι να τηρούμε τον 8ωρο ύπνο. Ο σύγχρονος ενήλικας τείνει να κόβει ώρες για να προλάβει τους φρενήρεις ρυθμούς ζωής, όμως μακροπρόθεσμα αυτή η επιλογή οδηγεί σε προβλήματα υγείας.
άνω των 65 ― 7 έως 8 ώρες
Κατά την τρίτη ηλικία, λόγω αλλαγών και στον τρόπο ζωής, οι αναγκαίες ώρες ύπνου περιορίζονται.
*Στοιχεία του sleepfoundation.org
Πηγή: kathimerini.gr/k/k-magazine
0-3 μηνών ― 14 έως 17 ώρες
Τις πρώτες εβδομάδες της ζωής ο ύπνος κυριολεκτικά «τρέφει τα μωρά».
4-11 μηνών ― 12 έως 15 ώρες
Μέχρι να σβήσουν τα πρώτα τους κεράκια, τα βρέφη καλό είναι να κοιμούνται στη διάρκεια του 24ώρου, σπαστά, τουλάχιστον τις μισές ώρες.
3-5 ετών ― 10 έως 13 ώρες
Ο συνιστώμενος ύπνος περιορίζεται κατά δύο ώρες στην προσχολική ηλικία, όταν τα παιδιά αρχίζουν να έχουν περισσότερες δραστηριότητες.
6-13 ετών ― 9 έως 11 ώρες
Στα χρόνια του Δημοτικού, ο καλός ύπνος είναι απαραίτητο εφόδιο για να μπορέσουν τα παιδιά να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες απαιτήσεις του προγράμματός τους.
14-17 ετών ― 8 έως 10 ώρες
Οι έφηβοι αμελούν τον ύπνο και ξενυχτούν συστηματικά, όμως και εκείνοι χρειάζονται περισσότερες ώρες ύπνου από έναν ενήλικα.
18-64 ετών ― 7 έως 9 ώρες
Στα πιο παραγωγικά χρόνια της ζωής μας καλό είναι να τηρούμε τον 8ωρο ύπνο. Ο σύγχρονος ενήλικας τείνει να κόβει ώρες για να προλάβει τους φρενήρεις ρυθμούς ζωής, όμως μακροπρόθεσμα αυτή η επιλογή οδηγεί σε προβλήματα υγείας.
άνω των 65 ― 7 έως 8 ώρες
Κατά την τρίτη ηλικία, λόγω αλλαγών και στον τρόπο ζωής, οι αναγκαίες ώρες ύπνου περιορίζονται.
*Στοιχεία του sleepfoundation.org
Πηγή: kathimerini.gr/k/k-magazine
Ολόκληρο το δημοσίευμα στο:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου