25 Φεβρουαρίου 2026

Αντισυστημικοί, απαισιόδοξοι, αλλά δημοκράτες

Ερευνα της aboutpeople για τη δημοκρατία στην Ελλάδα και σε άλλες τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Σουηδία, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο) δείχνει ότι δηλώνουμε πίστη στο πολίτευμα, χωρίς όμως να έχουμε και την αντίστοιχη εμπιστοσύνη στους θεσμούς του

Οσοι θεωρούν ότι η ελληνική ιδιαιτερότητα ταυτίζεται με την αντιφατικότητα θα βρουν νέα επιχειρήματα μελετώντας την έρευνα της aboutpeople για τη δημοκρατία (για λογαριασμό του Progressive Lab) στην Ελλάδα, στη Γαλλία, στη Σουηδία, στη Ρουμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δυσφορούμε περισσότερο (ακόμη και από τους Ρουμάνους) για το βιοτικό μας επίπεδο, αλλά πιστεύουμε περισσότερο στη δημοκρατία, παρόλο που ασκούμε σκληρότερη κριτική στις ατέλειές της, έχουμε λιγότερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς, είμαστε πιο απαισιόδοξοι για το μέλλον των παιδιών μας και επιθετικοί απέναντι στις ελίτ.

Κοινό χαρακτηριστικό και στις πέντε χώρες είναι η αμφισβήτηση της επάρκειας της δημοκρατίας και του ευρωπαϊκού σχεδίου, η καχυποψία απέναντι στο σύστημα (ΜΜΕ, Δικαιοσύνη, συνδικάτα κ.ο.κ.), η αβεβαιότητα για το μέλλον. Υπάρχουν, όμως, και ισχυρές εθνικές διαφοροποιήσεις. Για παράδειγμα, στη χώρα μας η διαφθορά θεωρείται το κυρίαρχο πρόβλημα για τη λειτουργία της δημοκρατίας, μαζί με την επίδραση των οικονομικών συμφερόντων στην πολιτική.

Ο δείκτης δυσαρέσκειας

Οι Βρετανοί, παρά την παρατεταμένη πολιτική κρίση, είναι σε γενικές γραμμές ευχαριστημένοι από τη ζωή τους και σχετικά ήσυχοι. Οι Γάλλοι παραπονιούνται και στρέφονται εύκολα στην άκρα Δεξιά, οι Σουηδοί εμπιστεύονται τους θεσμούς, αλλά όχι όσο στο παρελθόν, οι Ρουμάνοι κινούνται αντισυστημικά, παρόλο που είναι οι νεότεροι το ευρωπαϊκό κλαμπ, και οι Ελληνες δεν αισθάνονται ότι ευημερούν παρά τις καλές μακροοικονομικές επιδόσεις της χώρας. 

Σχετικά με την προσωπική οικονομική κατάσταση, οι πολίτες δηλώνουν κυρίως δυσαρεστημένοι στην Ελλάδα (55%), στη Ρουμανία (42,4%) και στη Σουηδία (40,1%). Αντιθέτως, υψηλότερα ποσοστά ικανοποίησης καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο (57,2%) και στη Γαλλία (44,5%).

Στο ερώτημα εάν η τωρινή γενιά ζει καλύτερα ή χειρότερα από τη γενιά των γονιών της, η Ελλάδα καταγράφει την πιο απαισιόδοξη στάση, με το 59,9% των πολιτών να θεωρεί ότι η ζωή του είναι χειρότερη από εκείνη των γονέων του. Οσοι πιστεύουν ότι τα παιδιά που είναι σήμερα 10-17 ετών θα ζήσουν χειρότερα από τους ίδιους φτάνουν στο 72,9%, (και πάλι η πιο αρνητική καταγραφή).

Εδώ, οι πολίτες που δηλώνουν ότι συζητούν πολιτικά θέματα «συχνά» με τον περίγυρό τους φτάνουν στο 40,6%, και αυτό μας ξεχωρίζει, όπως και το γεγονός ότι η πλειοψηφία (61,3%) δηλώνει ότι αισθάνεται «όχι και τόσο & καθόλου» κοντά στο κόμμα που ψήφισε στις προηγούμενες εκλογές. Στην εκλογική αστάθεια (ψήφο σε διαφορετικά κόμματα) μας ξεπερνούν μόνον οι Ρουμάνοι με 63,9%.


Η άποψη ότι, παρά τα προβλήματά της, δεν υπάρχει καλύτερο πολίτευμα από τη δημοκρατία συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά συμφωνίας και στις πέντε χώρες (μέσος όρος 71,9%). Προηγούμαστε με 78,8% έναντι 74,6% των Βρετανών, 71,2% των Σουηδών, 68% των Ρουμάνων και 67,1% των Γάλλων.

Καμπανάκι κινδύνου
Σε όλες τις χώρες καταγράφονται μειοψηφικά αλλά ισχυρά ποσοστά πολιτών που δεν θεωρούν την Ακροδεξιά απειλή. Τα ποσοστά αυτά αποτελούν καμπανάκι κινδύνου για τις δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις.
Πέτρος Ιωαννίδης
Διευθυντής της aboutpeople

Η ικανοποίηση, ωστόσο, από τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία στην κάθε χώρα καταγράφει σοβαρές διαφοροποιήσεις. Στον γενικό μέσο όρο το 56,8% των ερωτηθέντων δηλώνει δυσαρεστημένο, με την Ελλάδα να παρουσιάζει την πιο αρνητική εικόνα (76%). Παρόμοια τάση υψηλής δυσαρέσκειας παρατηρείται στη Γαλλία με 67,6% και στη Ρουμανία με 66,3%. Στη χώρα μας η πίστη στο δημοκρατικό ιδεώδες είναι ισχυρή: μόνο το 16,6% θα μπορούσε να ανεχθεί δικτατορία και μόνο 16% έναν αυταρχικό ηγέτη. Και αυτό ενώ είναι χαμηλός ο βαθμός εμπιστοσύνης για τα κόμματα (20,4%), τα ΜΜΕ (15,3%|), τις ΜΚΟ (11,3%), τις Ανεξάρτητες Αρχές (32,8%), τη Δικαιοσύνη (30,9%).

Στην Ελλάδα, το κυρίαρχο ζητούμενο για τη δημοκρατία είναι μια πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά, με το ποσοστό να φτάνει στο 35,2%. Ο σημαντικότερος αρνητικός παράγοντας είναι η πεποίθηση πως οι αποφάσεις επηρεάζονται καθοριστικά από μεγάλα συμφέροντα (29,1%), ακολουθούμενη στενά από την έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας των πολιτικών και των κομμάτων (28,9%).

Για την άνοδο της άκρας Δεξιάς και κατά πόσον αυτή αποτελεί κίνδυνο για τη λειτουργία της δημοκρατίας, σε επίπεδο μέσου όρου των πέντε χωρών, το 56,6% συμφωνεί με αυτή την άποψη. Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό συμφωνίας (66,5%). (...)

Πηγή: kathimerini.gr (απόσπασμα δημοσιεύματος)
Ολόκληρο το δημοσίευμα στο: Αντισυστημικοί, απαισιόδοξοι, αλλά δημοκράτες | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου