Απ. Βουλγαράκης: Η αυξημένη χαμηλή βλάστηση «κρυμμένος παράγοντας» πίσω από τις πυρκαγιές στην Ελλάδα

Μπορεί η Ελλάδα εφέτος να απέφυγε ακραίους καύσωνες και ξηρασίες, ωστόσο ένας «κρυμμένος» παράγοντας παραμόνευε και έτσι δεν απέφυγε τις μεγάλες πυρκαγιές: Η αυξημένη χαμηλή βλάστηση λόγω των βροχοπτώσεων του χειμώνα και της άνοιξης. Αυτό αναφέρει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο καθηγητής στο Παν. Κρήτης, Απόστολος Βουλγαράκης*.

«Μπορεί τα οικόπεδα να καθαρίζονται (ορθώς), αλλά έξω από τους οικισμούς, σε πιο απομακρυσμένες περιοχές, αυτό δεν συμβαίνει», περιγράφει ο κ. Βουλγαράκης και σημειώνει την περίπτωση της νότιας Κρήτης: «Φέτος οι βροχές ήταν ιδιαίτερα επίμονες, λόγω των νοτιοδυτικών ανέμων που επικράτησαν, επομένως η περιοχή του νότιου Ρεθύμνου που κάηκε ήταν μία από τις ιδιαίτερα επίφοβες. Η αυξημένη βλάστηση παρέμεινε σχετικά υγρή για αρκετό διάστημα, αλλά όταν εμφανίστηκε ο πρώτος καύσωνας του καλοκαιριού που μείωσε δραστικά την υγρασία και αμέσως μετά οι ακραίοι άνεμοι, το "καύσιμο" που υπήρχε ήταν περισσότερο από άλλες χρονιές και η κατάσταση εκρηκτική».

Η «συνέχεια της καύσιμης ύλης» είναι το πιο βασικό κοινό χαρακτηριστικό μεταξύ των εκτεταμένων πυρκαγιών που εκδηλώθηκαν στην Ελλάδα φέτος και τα προηγούμενα χρόνια. «Για διαφορετικούς λόγους σε κάθε περίπτωση, η καύσιμη ύλη (βλάστηση) έχει αφεθεί στην τύχη της. Οι περιοχές αποτελούν ένα σχεδόν συνεχές σύμπλεγμα από δάση ή άλλη βλάστηση, χωρίς αρκετές φυσικές ή διαχειριζόμενες ζώνες που θα μπορούσαν να περιορίσουν την εξάπλωση της φωτιάς. Η εγκατάλειψη της υπαίθρου και η ελλιπής διαχείριση του δασικού τοπίου είναι και πάλι κεντρικοί παράγοντες», τονίζει ο κ. Βουλγαράκης.

Το νήμα που συνδέει τις πυρκαγιές της Μεσογείου

Ο κ. Βουλγαράκης εντοπίζει δύο κοινούς παρονομαστές που συνδέουν τις μεγάλες φετινές πυρκαγιές στην Ελλάδα, την Ισπανία και τη Γαλλία. Ο πρώτος αφορά στο ότι «η έναρξή τους συνδέεται με ανθρώπινες δραστηριότητες: Δίκτυα ηλεκτροδότησης, εμπρησμοί, αμέλεια. Αυτό μάς θυμίζει ότι οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς στην περιοχή της Μεσογείου μπορεί να είναι πολλοί, αλλά η έναρξη πυρκαγιών στην πλειονότητα των περιπτώσεων προκαλείται από τον άνθρωπο».

Ο δεύτερος παράγοντας είναι «η μη ορθή διαχείριση του τοπίου. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ένα μεγάλο μέρος των εκτάσεων που κάηκαν περιελάμβανε αυξημένη βιομάζα (ζωντανή και νεκρή βλάστηση), είτε λόγω εγκατάλειψης παραδοσιακών γεωργικών και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων που θα οδηγούσαν σε ένα πιο ελεγχόμενο τοπίο είτε λόγω ανεξέλεγκτης μεγέθυνσης περιαστικών δασών με εύφλεκτη βλάστηση, όπως τα πεύκα».

Υπενθυμίζει, επιπλέον, ότι η Μεσόγειος «είναι μία από τις περιοχές του πλανήτη που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή (hot spot), τόσο από πιο ακραίους καύσωνες όσο και από παρατεταμένες ξηρασίες». «Ενώ δεν έφερε η κλιματική αλλαγή τις πυρκαγιές στη Μεσόγειο -αυτές υπήρχαν πάντα στην περιοχή καθώς το καλοκαίρι επικρατούν ξηροθερμικές συνθήκες- ωστόσο τις έχει εντείνει», επισημαίνει ο καθηγητής στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. (...)

*Απόστολος Βουλγαράκης: Καθηγητής, κάτοχος της Έδρας AXA για τις Πυρκαγιές και το Κλίμα στο Πολυτεχνείο Κρήτης και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Leverhulme για τις Πυρκαγιές, το Περιβάλλον και την Κοινωνία του Imperial College του Λονδίνου

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ (απόσπασμα δημοσιεύματος)