Οι επενδυτές ξέρουν ότι η μουσική κάποτε θα σταματήσει. Το δύσκολο είναι να αποφασίσουν πότε θα σταματήσουν να χορεύουν...
Της Νατάσας Στασινού, από τη Ναυτεμπορική (απόσπασμα):
Τρεις διαφορετικές προειδοποιήσεις, μέσα σε λίγες ημέρες. Από διαφορετικές πλευρές του Ατλαντικού και με διαφορετική αφετηρία. Το συμπέρασμα, όμως, αρχίζει να μοιάζει ανησυχητικά κοινό.
Οι αγορές μετοχών έχουν ανέβει υπερβολικά πολύ, οι επενδυτές είναι υπέρμετρα αισιόδοξοι και η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει δημιουργήσει προσδοκίες που είναι ολοένα δυσκολότερο να ξεπεραστούν.
Το MarketWatch βλέπει πιθανότητα διόρθωσης 10% έως 20%. Οικονομολόγοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προειδοποιούν ότι η ιστορία των μεγάλων τεχνολογικών επαναστάσεων υποδεικνύει πως κάποια διόρθωση των σημερινών αποτιμήσεων είναι πιθανή. Και ο Μπιλ Ντάντλι, πρώην πρόεδρος της Federal Reserve Bank of New York, γράφει στο Bloomberg ότι είναι εύκολο πλέον να υποστηρίξει κανείς πως οι αμερικανικές μετοχές βρίσκονται σε έδαφος φούσκας.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι κανείς τους δεν πιστεύει πως η AI είναι μια απάτη ή μια περαστική μόδα. Το αντίθετο. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει πραγματικά τον κόσμο – και οι μετοχές που συνδέονται μαζί της να είναι ταυτόχρονα υπερβολικά ακριβές.
Οι αριθμοί που θυμίζουν 1999
Ο Ντάντλι ξεκινά από τρεις αριθμούς που δύσκολα περνούν απαρατήρητοι. Ο κυκλικά προσαρμοσμένος δείκτης τιμής προς κέρδη του Robert Shiller –ο γνωστός Shiller CAPE– βρίσκεται περίπου στις 41 μονάδες. Ο μακροχρόνιος μέσος όρος του είναι περίπου 17.
Το ιστορικό υψηλό; 44 μονάδες, τον Δεκέμβριο του 1999, λίγο πριν σκάσει η φούσκα των dot-com.
Ο δεύτερος αριθμός είναι το πραγματικό πρίμιουμ κινδύνου, δηλαδή η πρόσθετη απόδοση που αναμένουν οι επενδυτές επειδή αναλαμβάνουν τον κίνδυνο των μετοχών αντί να τοποθετηθούν σε αμερικανικά ομόλογα προστατευμένα από τον πληθωρισμό.
Βρίσκεται περίπου στο 1,1%, λιγότερο από το μισό του μέσου όρου από το 2010. Με απλά λόγια, οι επενδυτές αποζημιώνονται πλέον ελάχιστα για τον πρόσθετο κίνδυνο που αναλαμβάνουν.
Και υπάρχει ο περίφημος Buffett Indicator, η συνολική χρηματιστηριακή αξία των αμερικανικών εταιρειών ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Έχει φτάσει περίπου στο 240%. Ο Γουόρεν Μπάφετ έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν επίπεδα άνω του 100% ένδειξη υπερτίμησης της αγοράς.
Ο Ντάντλι ξεκινά από τρεις αριθμούς που δύσκολα περνούν απαρατήρητοι. Ο κυκλικά προσαρμοσμένος δείκτης τιμής προς κέρδη του Robert Shiller –ο γνωστός Shiller CAPE– βρίσκεται περίπου στις 41 μονάδες. Ο μακροχρόνιος μέσος όρος του είναι περίπου 17.
Το ιστορικό υψηλό; 44 μονάδες, τον Δεκέμβριο του 1999, λίγο πριν σκάσει η φούσκα των dot-com.
Ο δεύτερος αριθμός είναι το πραγματικό πρίμιουμ κινδύνου, δηλαδή η πρόσθετη απόδοση που αναμένουν οι επενδυτές επειδή αναλαμβάνουν τον κίνδυνο των μετοχών αντί να τοποθετηθούν σε αμερικανικά ομόλογα προστατευμένα από τον πληθωρισμό.
Βρίσκεται περίπου στο 1,1%, λιγότερο από το μισό του μέσου όρου από το 2010. Με απλά λόγια, οι επενδυτές αποζημιώνονται πλέον ελάχιστα για τον πρόσθετο κίνδυνο που αναλαμβάνουν.
Και υπάρχει ο περίφημος Buffett Indicator, η συνολική χρηματιστηριακή αξία των αμερικανικών εταιρειών ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Έχει φτάσει περίπου στο 240%. Ο Γουόρεν Μπάφετ έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν επίπεδα άνω του 100% ένδειξη υπερτίμησης της αγοράς.
Ο S&P 500 βρίσκεται 55% πάνω από την ιστορική τάση
Υπάρχει και ένας ακόμη παραλληλισμός με τη φούσκα του 2000. Ο οικονομολόγος και πρώην στρατηγικός αναλυτής της Wall Street Τζιμ Πόλσεν επισημαίνει ότι ο S&P 500 διαπραγματεύεται περίπου 55% υψηλότερα από τη μεταπολεμική γραμμή τάσης του.
Η μοναδική φορά που η απόκλιση ήταν μεγαλύτερη ήταν στην κορυφή της τεχνολογικής φούσκας που έσκασε τον Μάρτιο του 2000. Ταυτόχρονα, τα κέρδη ανά μετοχή του δείκτη βρίσκονται και αυτά σε ακραία επίπεδα σε σχέση με τη μακροχρόνια τάση τους.
«Απλώς δεν υπάρχει πολύς χώρος ώστε είτε οι τιμές των μετοχών είτε τα EPS να συνεχίσουν να ανεβαίνουν χωρίς κάποια διόρθωση ή μια παύση που θα επιτρέψει στους ιστορικούς μέσους όρους να καλύψουν την απόσταση», υποστηρίζει ο Πόλσεν.
Και δεν είναι μόνο οι τιμές. Είναι και η ψυχολογία.
Υπάρχει και ένας ακόμη παραλληλισμός με τη φούσκα του 2000. Ο οικονομολόγος και πρώην στρατηγικός αναλυτής της Wall Street Τζιμ Πόλσεν επισημαίνει ότι ο S&P 500 διαπραγματεύεται περίπου 55% υψηλότερα από τη μεταπολεμική γραμμή τάσης του.
Η μοναδική φορά που η απόκλιση ήταν μεγαλύτερη ήταν στην κορυφή της τεχνολογικής φούσκας που έσκασε τον Μάρτιο του 2000. Ταυτόχρονα, τα κέρδη ανά μετοχή του δείκτη βρίσκονται και αυτά σε ακραία επίπεδα σε σχέση με τη μακροχρόνια τάση τους.
«Απλώς δεν υπάρχει πολύς χώρος ώστε είτε οι τιμές των μετοχών είτε τα EPS να συνεχίσουν να ανεβαίνουν χωρίς κάποια διόρθωση ή μια παύση που θα επιτρέψει στους ιστορικούς μέσους όρους να καλύψουν την απόσταση», υποστηρίζει ο Πόλσεν.
Και δεν είναι μόνο οι τιμές. Είναι και η ψυχολογία.
Όταν σχεδόν όλοι είναι αισιόδοξοι
Στις αγορές υπάρχει ένα παλιό παράδοξο: η υπερβολική αισιοδοξία μπορεί να είναι κακό νέο.
Όταν όλοι περιμένουν άνοδο, οι περισσότεροι έχουν ήδη αγοράσει. Και τότε λιγοστεύουν οι επενδυτές που παραμένουν στο περιθώριο και μπορούν να προσφέρουν νέα καύσιμα στο ράλι.
Ο δείκτης Investors Intelligence Bull/Bear βρίσκεται στο 3,88, πολύ κοντά στο επίπεδο του 4 που ιστορικά σηματοδοτεί αυξημένη ανάγκη προσοχής.
Ακόμη πιο εντυπωσιακός είναι ο Bull & Bear Indicator της Bank of America: 9,6 στα 10.
Πρακτικά, ακραία αισιοδοξία. Ταυτόχρονα οι αμυντικές μετοχές έχουν εγκαταλειφθεί. Η κεφαλαιοποίησή τους έχει υποχωρήσει περίπου στο 17% της συνολικής αξίας του S&P 500, κοντά σε ιστορικό χαμηλό.
Οι επενδυτές, κατά τον Πόλσεν, ανησυχούν περισσότερο μήπως χάσουν το επόμενο σκέλος του ράλι παρά μήπως βρεθούν αντιμέτωποι με μια μεγάλη χρηματιστηριακή πτώση.
Είναι το κλασικό FOMO (φόβος ότι θα χάσεις το ράλι) λίγο πριν η αγορά δοκιμάσει πόση αισιοδοξία μπορεί πραγματικά να αντέξει.
Η ΕΚΤ βλέπει ένα παλιό έργο να παίζεται ξανά
Η πιο ενδιαφέρουσα προειδοποίηση, όμως, έρχεται από οικονομολόγους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Κοιτούν πίσω στις μεγάλες τεχνολογικές επαναστάσεις: την έκρηξη των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα, την ηλεκτροδότηση και το ραδιόφωνο τη δεκαετία του 1920, το internet τη δεκαετία του 1990.
Το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Μια τεχνολογία εμφανίζεται και υπόσχεται να μεταμορφώσει την οικονομία. Οι επενδύσεις εκτινάσσονται. Οι προσδοκίες ανεβαίνουν. Οι αποτιμήσεις ακολουθούν.
Και κάποια στιγμή έρχεται η διόρθωση. Το κρίσιμο σημείο της ανάλυσης της ΕΚΤ είναι ότι η διόρθωση δεν προϋποθέτει πως οι επενδυτές κάνουν λάθος για την AI.
Ακόμη και αν οι σημερινές αποτιμήσεις αντικατοπτρίζουν σωστά τις τεράστιες μελλοντικές δυνατότητες της τεχνολογίας, καθώς η AI γίνεται όλο και πιο σημαντική για ολόκληρη την οικονομία, αυξάνεται και ο συστημικός κίνδυνος μιας αποτυχίας.
Όσο περισσότερα εξαρτώνται από αυτήν, τόσο μεγαλύτερο risk premium θα απαιτούν τελικά οι επενδυτές.
Και υψηλότερο risk premium σημαίνει χαμηλότερες αποτιμήσεις. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τους οικονομολόγους της ΕΚΤ, και τα δύο σενάρια –υπερβολικός ενθουσιασμός ή απολύτως πραγματική τεχνολογική επανάσταση– μπορούν να καταλήξουν σε boom και κατόπιν σε correction. (...)
Ολόκληρο στο: Χρηματιστήρια: Η φούσκα «έτοιμη να σκάσει» - Τα σήματα που φωνάζουν διόρθωση 20%
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου