21 Δεκεμβρίου 2019

Η Λιβύη ανάμεσα στον πόλεμο και την ελπίδα

Δεν είναι μόνο η Ελλάδα και η Τουρκία που κοιτούν προς την Λιβύη, αλλά και η Γερμανία. Η καγκελάριος Μέρκελ σχεδιάζει αρχές Ιανουαρίου διάσκεψη ειρήνης. Οι Ευρωπαίοι έχουν τα δικά τους συμφέροντα.

Κάποια αποσπάσματα από δυο δημοσιεύματα στη Deutsche Welle που ίσως βοηθήσουν να κατανοήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει στη Λιβύη: 

Η Λιβύη ανάμεσα στον πόλεμο και την ελπίδα 

Ο στρατηγός Χαλιφά Χαφτάρ, στρατιωτικός διοικητής του Εθνικού Λιβυκού Στρατού υπό τον έλεγχο του οποίου βρίσκεται η ανατολική Λιβύη με έδρα το Τόμπρουκ, εξήγγειλε, πριν από δέκα περίπου ημέρες, την έναρξη μιας «αποφασιστικής μάχης» για την κατάληψη της Τρίπολης. «Η ώρα μηδέν ήρθε» είπε σε ομιλία που μεταδόθηκε από την τηλεόραση. Παράλληλα κάλεσε το στρατό να ξεκινήσει πορεία προς την λιβυκή πρωτεύουσα. 

Σε αυτό το κάλεσμα αντέδρασε η γερμανίδα καγκελάριος Μέρκελ και υπενθύμισε ότι θα πρέπει να βρεθεί πολιτική λύση στη Λιβύη. «Καμιά πλευρά στη χώρα δεν μπορεί να κυβερνήσει με τις δικές της δυνάμεις» τόνισε κατά τη διάρκεια του συμβουλίου κορυφής των Βρυξελλών. «Η διένεξη στη Λιβύη ισοδυναμεί με πόλεμο δι΄ αντιπροσώπων. Η πολιτική διαδικασία προχωρά κατά κάποιον τρόπο, γι αυτό προσπαθούν ορισμένες αντιμαχόμενες δυνάμεις να δημιουργήσουν όσο γίνεται πιο γρήγορα δεδομένα, που ίσως να βελτιώσουν τη διαπραγματευτική θέση για μια πολιτική λύση» πρόσθεσε η καγκελάριος.

Ο ειδικός για τη Λιβύη Αντρέας Ντίτμαν δεν είναι καθόλου βέβαιος ότι ο στρατηγός Χαφτάρ θα έχει επιτυχία στην πολεμική εκστρατεία. Μιλώντας στη DW υπενθύμισε ότι στην τελευταία του επιχείρηση αρχές του 2019 απέτυχε. «Παρόλα αυτά έχει κάτι καταφέρει μέχρι τώρα. Όλο τον ανατολικό τμήμα της Λιβύης βρίσκεται υπό τον έλεγχό του» προσθέτει.

Ένας από του ισχυρότερους διεθνώς αντίπαλος του στρατηγού Χαφτάρ είναι η Τουρκία. Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει δηλώσει ότι σε περίπτωση που η λιβυκή κυβέρνηση εθνικής ενότητας υπό τον πρωθυπουργό Φαγίζ αλ Σαράτζ ζητήσει στρατιωτική βοήθεια για να αμυνθεί, θα την δώσει. Με αυτόν τον τρόπο η Τουρκία θα μπορούσε να γίνει ένας εμπλεκόμενος στη διένεξη στη χώρα. 

Πρόσφατη συνάντηση του πρωθυπουργού Σαράτζ με τον τούρκο πρόεδρο στην Τουρκία

Ο Χαφτάρ υποστηρίζεται από την Αίγυπτο, η χώρα τού χρησιμεύει ως τόπος απόσυρσης. Τώρα μπορεί να ελπίζει και στη υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας και των Ενωμένων Αραβικών Εμιράτων. «Πιλότοι από τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα, που εκπαιδεύτηκαν στη Γαλλία και πετούν με γαλλικά αεροπλάνα, είναι στο πλευρό του Χαφτάρ. Όλα αυτά δείχνουν πόσο ισχυρή είναι η δυτική βοήθεια που παίρνει», επισημαίνει ο γερμανός εμπειρογνώμων.

Αλλά και η Ευρώπη ακολουθεί τα συμφέροντά της. Οι χώρες βόρεια της Μεσογείου υποστηρίζουν και τις δύο κυβερνήσεις. «Για τους Ευρωπαίους και οι δύο κυβερνήσεις είναι σημαντικές» πιστεύει ο Ντίτμαν, «όμως επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στην κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία ναι με δεν διαθέτει αποθέματα πετρελαίου, αλλά ελέγχει μια περιοχή, από την οποία ξεκινούν τα φουσκωτά με πρόσφυγες. Και όποιος ελέγχει την ακτή, από όπου φεύγουν τα πλοιάρια, είναι αυτόματα ο διαπραγματευτικός εταίρος της Ευρώπης, η οποία χρειάζεται ένα προσφυγικό ντιλ, ώστε να μην μπαίνουν καν σε καράβια οι πρόσφυγες».

Η διαδικασία του Βερολίνου

Για τον ερχόμενο Ιανουάριο η καγκελάριος Μέρκελ καλεί σε διάσκεψη, για να φέρει κοντά όλους τους πρωταγωνιστές της κρίσης και να τους ωθήσει σε μια ειρηνική έκβαση των ένοπλων διενέξεων. 

Οι προσκλήσεις εστάλησαν και οι παραλήπτης τους δείχνουν να ενδιαφέρονται. Τόσο ο ρώσος πρόεδρος Πούτιν όσο και ο τούρκος ομόλογός του Ερντογάν δήλωσαν ότι θα στηρίξουν τη Διεθνή Διάσκεψη για τη Λιβύη που θα γίνει τον Ιανουάριο στο Βερολίνο. Οριστικά δεν έχουν δεσμευθεί αλλά από τα λεγόμενά τους αντλείται η ελπίδα ότι θα το κάνουν προσεχώς. Η γερμανική κυβέρνηση με τη λεγόμενη «διαδικασία του Βερολίνου» θέλει να στηρίξει τις ειρηνευτικές προσπάθειες του ειδικού εντεταλμένου των ΗΕ Γκασάν Σαλαμέ. Σε αυτό το πλαίσιο η διάσκεψη επιδιώκει να θέσει τις βάσεις για μια εσωτερικοπολιτική λιβυκή διαδικασία υπό τη διαμεσολάβηση του ΟΗΕ. Σε περίπτωση που η Ρωσία και η Τουρκία επιβεβαιώσουν τη συμμετοχή τους θα είναι παρόντες δύο σημαντικoί παγκόσμιοι παίκτες στη διάσκεψη του Βερολίνου. 

Τι ζητά στη Λιβύη η ρωσική «ομάδα Βάγκνερ»;

Με την περίφημη «ομάδα Βάγκνερ» η Ρωσία είναι από το Σεπτέμβριο στρατιωτικά παρούσα στη Λιβύη. Στηρίζει τον στρατηγό Χαφτάρ και έχει εξασφαλίσει μερίδιο στα πετρέλαια δυτικά της χώρας. Η Ευρώπη τι κάνει; 

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβροφ με τον στρατηγό Καλίφα Χαφτάρ

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, τους περασμένους μήνες η Ρωσία έχει δείξει έντονο στρατιωτικό ενδιαφέρον για τη Λιβύη. Συγκεκριμένα το περιοδικό Foreigh Policy αναφέρει ότι από τον περασμένο Σεπτέμβριο συμμετέχει ενεργά με δικές της στρατιωτικές δυνάμεις. Ο ανταποκριτής του περιοδικού κάνει λόγο για άφιξη πάνω από 100 μισθοφόρων, οι οποίοι ανήκουν στην «ομάδα Βάγκνερ». Πρόκειται για μια πολύ καλά εκπαιδευμένη και άκρως πειθαρχημένη ομάδα ενόπλων. Οι πιο επικίνδυνοι είναι οι ακροβολιστές της, αναφέρει το περιοδικό επικαλούμενο τον Λίβυο στρατιωτικό διοικητή Μοχάμεντ αλ Ντάρατ που πολεμά για τον πρωθυπουργό Φαίζ αλ Σάρατζ, επικεφαλής της κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Σε αυτές τις μονάδες αναφέρονταν αρχές Δεκεμβρίου ο πρόεδρος Ερντογάν όταν έλεγε ότι η χώρα του θα ήταν διατεθειμένη να στείλει στρατό στη Λιβύη, σε περίπτωση που η κυβέρνηση Σάρατζ του το ζητούσε. Την Πέμπτη η κυβέρνηση αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή το μνημόνιο στρατιωτικής συνεργασίας με την Τουρκία και έτσι θεωρητικά ανοίγει ο δρόμος στην Άγκυρα για να στείλει στρατιώτες.

Η Ρωσία αμφισβήτησε την ύπαρξη αυτής της μονάδας αλλά δεν έπεισε τον Ερντογάν. Οι μισθοφόροι πολεμούν στο πλευρό του στρατηγού Χαφτάρ, του ισχυρού άνδρα στα ανατολικά της Λιβύης, επικεφαλής της αντι-κυβέρνησης, ο οποίος θεωρεί ότι εκπροσωπεί τη νόμιμη κυβέρνηση και τους κατοίκους της χώρας.

Ο Χαφτάρ, που έχει κάνει σπουδές στη Ρωσία αλλά έχει ζήσει χρόνια στις ΗΠΑ, έχαιρε μέχρι το περασμένο φθινόπωρο της εμπιστοσύνης του προέδρου Τραμπ. Αλλά τον Νοέμβριο δέχτηκε αντιπροσωπεία από τη Ουάσιγκτον υπό τον αμερικανό πρέσβη στη Τρίπολη, η οποία όχι μόνο τον πίεσε να σταματήσει τις επιχειρήσεις προς την κατεύθυνση της Τρίπολης αλλά του εξέφρασε τις ανησυχίες των ΗΠΑ «για τη ρωσική εκμετάλλευση της διένεξης σε βάρος του λιβυκού πληθυσμού».

Βέβαια το Κρεμλίνο διατηρεί επαφές με τη αντι-κυβέρνηση στο Τομπρούκ και ρωσικές επιχειρήσεις έχουν υπογράψει συμβόλαια με την κρατική εταιρεία πετρελαίου αλλά ο Πούτιν προϋποθέτει ότι τελικά θα επικρατήσει ο στρατηγός Χαφτάρ, ο οποίος στηρίζεται εκτός από τη Γαλλία και μερικές χώρες του Κόλπου. Από το 2016 οι στρατιωτικές δυνάμεις του Χαφτάρ έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους τις σημαντικότερες πετρελαιοφόρες περιοχές. Ήδη η ρωσική εταιρεία Tafneft δραστηριοποιείται στη λεκάνη του Γκανταμές, δυτικά της χώρας. Σε περίπτωση που καταφέρει η Μόσχα να ενισχύσει τον ρόλο που παίζει στον πετρελαϊκό τομέα, θα είχε ένα σημαντικό μοχλό στο χέρι, που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει και πολιτικά. Το ίδιο ισχύει και για τις προσφυγικές ροές.

Σε ό,τι αφορά την ίδια την Ευρώπη, παραμένει αξιοπρόσεκτα στο περιθώριο, όπως αναφέρει στη DW ο Αντέλ αλ Λατίφι, που διδάσκει ιστορία σε πανεπιστήμιο των Παρισίων. «Αυτή η διστακτικότητα της Ευρώπης δεν είναι κάτι το καινούργιο, το παρατηρήσαμε στην Συρία, ακόμη και στην Ουκρανία, αν και η Ουκρανία είναι ακόμη πιο κοντά στην Ευρώπη». Ο Αντέλ αλ Λατίφ επισημαίνει ακόμη ότι δεν υπάρχει κοινή ευρωπαϊκή θέση σε σχέση με τα τεκταινόμενα στη Λιβύη. Βέβαια ορισμένες μεμονωμένες ευρωπαϊκής χώρες είναι παρούσες στη Λιβύη αλλά όχι η Ευρώπη ως μια οντότητα.

Πηγή: Deutsche Welle
και ειδικότερα από: https://p.dw.com/p/3UtjZ και  https://p.dw.com/p/3V7vg






yle="text-align: center;">

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου